Animal Combat Depictions in Emir Khusrau Dehlavi’s Anthology Divan: The Lion-Gazelle and Crane-Eagle Metaphor
Turkish Studies - Language and Literature · 2026 · 21 (Volume 21 Issue Ö1) · 1-42
DOI: 10.7827/turkishstudies.95009 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Turkish Studies - Language and Literature, 2026. Verfasst von Buket ABAY und 1 weiteren Autor:innen.
Abstract (Originalsprache)
Hayvan üslubu erken dönemlerden itibaren Türk sanatında önemli bir yere sahip olmuş ve farklı sanat dallarından yaygın biçimde kullanılmıştır. Özellikle el yazması eserlerin sayfa kenarlarını süsleyen halkâr bezemelerinde hayvan figürleri yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu figürler yalnızca yazma eser tezyinatında kullanılan bir unsur olarak değil bu hayvan figürlerine yüklenen sembolik anlamlar ve anlatılar ile de karşımıza çıkmaktadır. Türk ve Doğu sanatında hayvan mücadele sahneleri güç, hakimiyet, yaşam mücadelesi, gök- yer, zafer- yenilgi, aydınlık- karanlık ve iyilik- kötülük gibi kavramları temsil eden önemli tasvirler arasında yer almıştır. Bu araştırmada Paris Devlet Kütüphanesi’nde (Bibliothèque Nationale de France) bulunan, müellifi Emir Hüsrev Dihlevî, müstensihi Malik al Daylami olan Seçmeler Divanı ele alınmıştır. Eserin halkâr tasarımlarında yer alan aslan-ceylan ve turna-kartal hayvan mücadele sahnelerinin tasvirleri araştırmanın temel konusunu oluşturmaktadır. Altın ile tezyin edilen yazma eserin halkâr tasarımlarında; aslan-ceylan ve kartal-turna mücadelesi dışında birçok hayvan mücadele sahnesi yer almaktadır. Yazma eserin halkâr tasarımlarındaki hayvan mücadele sahneleri betimlenerek, mitolojik açıdan hayvan figürlerinin taşıdığı metaforik anlamlara yer verilmiştir. Hayvan mücadele sahnelerinde mitolojik olarak aslan figürü zafer, üstünlük, güç, kuvvet ve koruyuculuğu temsil etmekle beraber ilahi kudret ve hükümranlık ile de özdeşleşmiştir. Ayrıca güneş-tanrı-iktidar üçgeniyle anlamlandırılmaktadır. Ceylan figürü ise masumiyet sembolüyle bütünleşmesinin yanı sıra yer unsuru ile ilişkilendirilerek yenilgi, zayıflık, ürkek ve savunmasızlığı simgeleyen bir metafor olarak işlendiği görülmektedir. Kartal figürü; göksel unsurlarla nitelendirilen ata gücü, kudret, yücelik ve hakimiyet ile ilişkilendirilen bir sembol olarak betimlenmektedir. Turna figürü hikmet ve hakimiyetinin sembolü olmanın yanı sıra uzun ömür, ruhani yolculuk ve zarafeti temsil etmektedir. Halkâr tasarımlarındaki ele aldığımız mücadele sahnelerinde yer alan kartal ve aslan figürü avcı olarak betimlenirken turna ve ceylan figürleri ise av olarak tasvir edilmiştir.
Zitieren
APA
ABAY, B., & EMLAK, S. (2026). Animal Combat Depictions in Emir Khusrau Dehlavi’s Anthology Divan: The Lion-Gazelle and Crane-Eagle Metaphor. Turkish Studies - Language and Literature, 21(Volume 21 Issue Ö1), 1-42. https://doi.org/10.7827/turkishstudies.95009
Vancouver
ABAY B, EMLAK S. Animal Combat Depictions in Emir Khusrau Dehlavi’s Anthology Divan: The Lion-Gazelle and Crane-Eagle Metaphor. Turkish Studies - Language and Literature. 2026;21(Volume 21 Issue Ö1):1-42. doi:10.7827/turkishstudies.95009
BibTeX
@article{ABAY2026,
author = {ABAY, Buket and EMLAK, Sevda},
title = {Animal Combat Depictions in Emir Khusrau Dehlavi’s Anthology Divan: The Lion-Gazelle and Crane-Eagle Metaphor},
journal = {Turkish Studies - Language and Literature},
year = {2026},
volume = {21},
number = {Volume 21 Issue Ö1},
pages = {1--42},
doi = {10.7827/turkishstudies.95009}
}
EUVIMED