From Qasıda To Kut: Lıterary Reflectıons Of Turkıc Polıtıcal Thought In The Poetry Of Muʾızzî
Turkish Studies - Language and Literature · 2026 · 21 (Volume 21 Issue Ö1) · 2501-2554
DOI: 10.7827/turkishstudies.94807 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Turkish Studies - Language and Literature, 2026. Verfasst von Abdulbaki KINSÜN und 1 weiteren Autor:innen.
Abstract (Originalsprache)
Öz: Bu çalışma, Büyük Selçuklu saray şiirinin en önemli temsilcilerinden biri olan Muʾizzî’nin kasidelerinde inşa edilen siyasal söylemi, Türk devlet geleneğinde iktidarın hem kaynağını hem de meşruiyet zeminini oluşturan kut kavramı çerçevesinde, sosyolojik ve teo-politik bir perspektifle ele almaktadır. Türk siyasal düşüncesinde kut; hükümdarın Tanrı tarafından seçildiğini, karizmatik niteliklerle donatıldığını ve toplumsal-kozmik düzeni (töz/yasa) sürdürme yetkisini ilahi bir lütuf olarak taşıdığını ifade eder. Bu bağlamda Selçuklu egemenliği, yalnızca askeri-bürokratik bir güce değil, kitleler nezdinde kutsal temelli bir toplumsal rızaya ve kabule yaslanır. Muʾizzî, Sultan Melikşâh ve dönemin diğer Selçuklu seçkinlerine sunduğu medhiyelerde, bu köklü Türk kut anlayışını İslami retorikle harmanlamış; dini göndermeler, astrolojik unsurlar ve kozmik metaforlar vasıtasıyla estetik bir egemenlik diline dönüştürmüştür. Max Weber’in meşruiyet tipolojisi açısından incelendiğinde bu söylem, geleneksel otorite kalıplarının karizmatik ve ilahi meşruiyet unsurlarıyla tahkim edildiği özgün bir patrimonyal iktidar modeline işaret etmektedir. Biçim ve dil yönünden Fars şiir geleneğine sıkı sıkıya bağlı olan bu kasidelerde, arka planda Türk iktidar ideolojisinin ve bozkır egemenlik anlayışının yeniden üretilmesi, Selçuklu sarayında edebiyatın salt bir sanat formu olmadığını, aksine siyasal meşruiyet imalatında son derece işlevsel bir ideolojik araç olarak kullanıldığını kanıtlamaktadır. Sonuç olarak Muʾizzî; kasidelerindeki teo-politik unvanlar, adalet vurgusu ve cihanşümul hâkimiyet sembolleri aracılığıyla, Fars edebiyatına Türkleşen ve Selçuklu sentezini yansıtan yeni bir siyasal-kültürel kimlik kazandırmış; hükümdarın hem dünyevi otoritesini hem de kozmik-kutsal karizmasını saray muhitinde görünür kılmıştır.
Zitieren
APA
KINSÜN, A., & BULUKGİRAY, İ. (2026). From Qasıda To Kut: Lıterary Reflectıons Of Turkıc Polıtıcal Thought In The Poetry Of Muʾızzî. Turkish Studies - Language and Literature, 21(Volume 21 Issue Ö1), 2501-2554. https://doi.org/10.7827/turkishstudies.94807
Vancouver
KINSÜN A, BULUKGİRAY İ. From Qasıda To Kut: Lıterary Reflectıons Of Turkıc Polıtıcal Thought In The Poetry Of Muʾızzî. Turkish Studies - Language and Literature. 2026;21(Volume 21 Issue Ö1):2501-2554. doi:10.7827/turkishstudies.94807
BibTeX
@article{KINSN2026,
author = {KINSÜN, Abdulbaki and BULUKGİRAY, İsa},
title = {From Qasıda To Kut: Lıterary Reflectıons Of Turkıc Polıtıcal Thought In The Poetry Of Muʾızzî},
journal = {Turkish Studies - Language and Literature},
year = {2026},
volume = {21},
number = {Volume 21 Issue Ö1},
pages = {2501--2554},
doi = {10.7827/turkishstudies.94807}
}
EUVIMED