EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

A Case Study on the Ethical and Cognitive Dimensions of Artificial Intelligence Use in Academic Research: An Examination of Master’s and Doctoral Students’ Perspectives

Kardelen Gonca AKALIN, Neslihan KARAKUŞ, Kerim GEDİK

Turkish Studies - Language and Literature · 2026 · 21 (Volume 21 Issue Ö1) · 79-150

DOI: 10.7827/turkishstudies.90334 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Turkish Studies - Language and Literature, 2026. Verfasst von Kardelen Gonca AKALIN und 2 weiteren Autor:innen.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Bilgi ve iletişim teknolojilerindeki yükseliş akademik üretim süreçlerini köklü bir dönüşüme uğratmıştır. Özellikle üretken yapay zekâ araçlarının erişilebilirliğinin artması lisansüstü eğitim süreçlerinde yeni bir anlayışın doğmasına yol açmıştır. Bu çalışma, akademik araştırmaların geleceğini inşa edecek olan yüksek lisans ve doktora öğrencilerinin, yapay zekâ araçlarını akademik yazım ve araştırma süreçlerinde kullanım biçimlerini, bu kullanıma ilişkin etik algılarını ve bilişsel süreçlerine olan etkilerini derinlemesine irdelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmada yapay zekânın bilgiye erişim, literatür taraması ve metin düzenleme gibi işlevsel katkılarının yanı sıra akademik dürüstlük, özgünlük, intihal, eleştirel düşünme becerileri ve bilişsel derinlik üzerindeki olası zararları çok boyutlu olarak ele alınmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseniyle kurgulanan bu araştırmanın çalışma grubunu, çeşitli üniversitelerin eğitim bilimleri, sosyal bilimler ve fen bilimleri enstitülerinde öğrenim gören 35 lisansüstü öğrenci oluşturmaktadır. Veriler, Google Forms üzerinden yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmış olup katılımcıların yapay zekâ kullanım sıklıkları, tercih ettikleri araçlar, karşılaştıkları teknik ve etik sorunlar ile geleceğe yönelik öngörüleri kayıt altına alınmıştır. Elde edilen veriler, MaxQDA nitel veri çözümleme programı kullanılarak tematik analiz ve içerik analizi teknikleriyle incelenmiştir. Araştırma bulguları, lisansüstü öğrencilerin yapay zekâ araçlarını ağırlıklı olarak literatür taraması ve metin iyileştirme aşamalarında bir zaman tasarrufu aracı ve dijital asistan olarak konumlandırdıklarını göstermektedir. Bilişsel boyutta katılımcıların önemli bir bölümü yapay zekânın bilgi yükünü hafiflettiğini savunurken azımsanmayacak bir kısmı ise bu araçların analitik düşünme ve sentez yapma yetisini köreltme riski taşıdığına dikkat çekmiştir. Etik boyutta ise en sık karşılaşılan sorunun, yapay zekânın var olmayan kaynaklar üretmesi ve intihal sınırlarının belirsizleşmiş olduğu tespit edilmiştir. Çalışma, yapay zekânın lisansüstü eğitimdeki yerinin yasaklayıcı bir tutum olmasındansa etik ilkeler, eleştirel doğrulama ve bilişsel yetkinliklerin korunması temelinde bilinçli bir kullanım kültürüyle müfredata dahil edilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda araştırma, alan yazınına sunduğu özgün öğrenci perspektifiyle geleceğin akademisyenlerinin teknolojiyle kurduğu ilişkiyi anlamlandırmada önemli bir boşluğu doldurmaktadır.

Zitieren

APA

AKALIN, K. G., KARAKUŞ, N., & GEDİK, K. (2026). A Case Study on the Ethical and Cognitive Dimensions of Artificial Intelligence Use in Academic Research: An Examination of Master’s and Doctoral Students’ Perspectives. Turkish Studies - Language and Literature, 21(Volume 21 Issue Ö1), 79-150. https://doi.org/10.7827/turkishstudies.90334

Vancouver

AKALIN KG, KARAKUŞ N, GEDİK K. A Case Study on the Ethical and Cognitive Dimensions of Artificial Intelligence Use in Academic Research: An Examination of Master’s and Doctoral Students’ Perspectives. Turkish Studies - Language and Literature. 2026;21(Volume 21 Issue Ö1):79-150. doi:10.7827/turkishstudies.90334

BibTeX
@article{AKALIN2026,
  author = {AKALIN, Kardelen Gonca and KARAKUŞ, Neslihan and GEDİK, Kerim},
  title = {A Case Study on the Ethical and Cognitive Dimensions of Artificial Intelligence Use in Academic Research: An Examination of Master’s and Doctoral Students’ Perspectives},
  journal = {Turkish Studies - Language and Literature},
  year = {2026},
  volume = {21},
  number = {Volume 21 Issue Ö1},
  pages = {79--150},
  doi = {10.7827/turkishstudies.90334}
}
Kostenlos starten →