EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Türkiye’nin Buğday ve Buğday Ürünleri Dış Ticaret Dengesi (2013-2023)

Muazzez Harunoğulları, Gülsen Ayhan

Avrasya Beşeri Bilim Araştırmaları Dergisi · 14.11.2026 · (3) · 1-27

DOI: 10.7596/abbad.2042916 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Avrasya Beşeri Bilim Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 14.11.2026. Verfasst von Muazzez Harunoğulları und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 63 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Bu çalışmanın amacı, Türkiye’nin 2013-2023 döneminde buğday ve buğday ürünlerindeki dış ticaret yapısını; ürün gruplarının dış ticaret performansı, ticaret dengesi, pazar yoğunlaşması ve ticaret ortaklarındaki zamansal değişimler çerçevesinde değerlendirmektir. Araştırmada FAOSTAT veri tabanından elde edilen buğday, un, makarna, ekmek ve unlu mamullere ilişkin ithalat ve ihracat verileri kullanılmıştır. Dış ticaret yapısı Herfindahl-Hirschman Endeksi (HHI), İhracatın İthalatı Karşılama Oranı ve Ticaret Dengesi Oranı (TBR) ile değerlendirilmiş, başlıca ticaret ortakları ve dış ticaret akışlarındaki değişimler incelenmiştir. Bulgulara göre Türkiye, ham buğday ticaretinde net ithalatçı, un ve makarna gibi işlenmiş ürünlerin ticaretinde ise net ihracatçı konumundadır. Bu dönemde ham buğday ticaretinde 20,11 milyar ABD doları açık verilmiş, TBR değeri -0,888, buğday ithalatında HHI değeri 5.088,57 olarak belirlenmiştir. Buğday ithalatının %69,93’ünün Rusya’dan yapılması, tedarikçi ülke yoğunlaşmasına işaret etmektedir. Buna karşılık makarna ihracatı 461,2 milyon dolardan 816,8 milyon dolara yükselmiş, TBR değeri dönem boyunca +0,969 ile +0,982 arasında seyretmiş; unlu mamuller ihracatı ise 2023’te yaklaşık 1,02 milyar dolara ulaşmıştır. Ham madde ithalatı ile işlenmiş ürün ihracatının birlikte gerçekleşmesi, küresel tarımsal iş bölümüyle ilişkili bir uzmanlaşma yapısını göstermektedir. Dâhilde İşleme Rejimi (DİR), gelişmiş işleme sanayisi ve üretim kapasitesi bu yapıyı şekillendiren unsurlar arasında değerlendirilebilir. Türkiye’nin dünya un ihracatındaki liderliği ve makarna ihracatındaki yüksek performansı, küresel buğday değer zincirinin işleme ve ihracat aşamalarındaki rolünü ortaya koymaktadır. Ham buğday ithalatında belirli tedarikçilere yoğunlaşma ise küresel fiyat dalgalanmaları, jeopolitik gelişmeler ve iklim değişikliği karşısında arz güvenliği açısından kırılganlık oluşturabilmektedir. Bu nedenle sanayi temelli ihracat performansının yanı sıra yerli üretimin sürekliliği ve ham madde tedarik güvenliği birlikte ele alınmalıdır. Yerli üretimde verimlilik ve kalite artışının desteklenmesi, ithalat kaynaklarının çeşitlendirilmesi ve iklime uyum politikalarının güçlendirilmesi, daha dengeli ve dayanıklı bir buğday dış ticaret yapısı için önem taşımaktadır.

Zitieren

APA

Harunoğulları, M., & Ayhan, G. (2026). Türkiye’nin Buğday ve Buğday Ürünleri Dış Ticaret Dengesi (2013-2023). Avrasya Beşeri Bilim Araştırmaları Dergisi, 1-27. https://doi.org/10.7596/abbad.2042916

Vancouver

Harunoğulları M, Ayhan G. Türkiye’nin Buğday ve Buğday Ürünleri Dış Ticaret Dengesi (2013-2023). Avrasya Beşeri Bilim Araştırmaları Dergisi. 2026:1-27. doi:10.7596/abbad.2042916

BibTeX
@article{Harunoullar2026,
  author = {Harunoğulları, Muazzez and Ayhan, Gülsen},
  title = {Türkiye’nin Buğday ve Buğday Ürünleri Dış Ticaret Dengesi (2013-2023)},
  journal = {Avrasya Beşeri Bilim Araştırmaları Dergisi},
  year = {2026},
  number = {3},
  pages = {1--27},
  doi = {10.7596/abbad.2042916}
}
Kostenlos starten →