PALEOFACJE I PALEOMORFOLOGIA GÓRNOPERMSKICH (CECHSZTYŃSKICH) BASENÓW EWAPORATOWYCH W REJONIE GORZOWA WIELKOPOLSKIEGO (ZACHODNIA POLSKA)
Prace Państwowego Instytutu Geologicznego · 2023
DOI: 10.7306/prace.2(2023) ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Prace Państwowego Instytutu Geologicznego, 2023. Verfasst von Grzegorz CZAPOWSKI und 3 weiteren Autor:innen.
Abstract (Originalsprache)
Przestrzenny model budowy geologicznej tzw. bloku Gorzowa, obejmujący otoczenie Gorzowa Wielkopolskiego w zachodniej Polsce, obrazuje architekturę sedymentacyjno-tektoniczną basenu depozycyjnego od utworów karbonu w podłożu waryscyjskim na głęb. 2,5–4,5 km p.p.m. po osady kenozoiku. Przy konstrukcji modelu wykorzystano dane z 23 zdjęć sejsmicznych 3D, ponad tysiąca linii sejsmicznych 2D oraz dane z 300 głębokich (>500 m) odwiertów. Istotnym komponentem modelu są utwory ewaporatowe (siarczany i sole) permu górnego (cechsztyn), stanowiące od ok. 1/4 do ok. 1/3 wypełnienia basenu w strefach poduszek solnych. Tworzy je 10 siarczanowych (anhydryty) i 9 litostratygraficznych wydzieleń solnych (w tym 2 wydzielenia soli K-Mg), przypisanych odpowiednio cyklotemom od PZ1 do PZ4 cechsztynu. Opisy materiału rdzeniowego z 53 otworów wiertniczych (na blisko 280 otworów rejestrujących utwory cechsztynu) umożliwiły wyróżnienie szeregu litofacji, reprezentujących różne środowiska depozycji ewaporatów. Dla utworów siarczanowych wyróżniono następujące litofacje: otwartego basenu siarczanowego (z partiami głębszymi), platformy siarczanowej, laguny siarczanowej (z partiami płytszymi), laguny i panwi solno-siarczanowej oraz sebkhy siarczanowej. W przypadku utworów solnych są to facje: otwartego basenu solnego (z partiami głębszymi i płytszymi), laguny solnej (z partiami płytszymi), laguny solno-siarczanowej, panwi solnej z przejściem do saliny, saliny oraz nadmorskiego (przeradzającego się w śródlądowy) zbiornika jeziornego typu playa. Analiza rozkładu miąższości poszczególnych wydzieleń i wymienionych litofacji pozwoliła opracować mapy przypuszczalnej paleomorfologii kolejnych basenów ewaporatowych: siarczanowych (6 map) i solnych (6 map) oraz przekroje geologiczne poszczególnych cyklotemów (4 przekroje). Wartości korelacji między miąższością siarczanów rozpoczynających depozycję ewaporatów w każdym z cykli a miąższością nadległych soli oraz tychże soli do kończących cykl siarczanów umożliwiły określenie typu ewaporatowego basenu depozycyjnego. Jedynie zbiorniki sedymentacyjne utworów najstarszej soli kamiennej (Na1) i anhydrytu stropowego (A3r/A3g) reprezentują basen typu „wypełnieniowego” (infill evaporite basin; wysoka ujemna wartość współczynnika korelacji), pozostałe badane ewaporaty powstały w basenach typu „niestabilnego” (fluctuating evaporite basin; niska ujemna i dodatnia wartość współczynnika korelacji). W interpretacjach rozkładu miąższości ewaporatów uwzględniono także wpływ tektoniki post- i syndepozycyjnej, szczególnie aktywnej podczas formowania ewaporatów cyklotemów PZ2 i PZ3.
Zitieren
APA
CZAPOWSKI, G., CHEŁMIŃSKI, J., NOWACKI, Ł., & SKOWROŃSKI, L. (2023). PALEOFACJE I PALEOMORFOLOGIA GÓRNOPERMSKICH (CECHSZTYŃSKICH) BASENÓW EWAPORATOWYCH W REJONIE GORZOWA WIELKOPOLSKIEGO (ZACHODNIA POLSKA). Prace Państwowego Instytutu Geologicznego. https://doi.org/10.7306/prace.2(2023)
Vancouver
CZAPOWSKI G, CHEŁMIŃSKI J, NOWACKI Ł, SKOWROŃSKI L. PALEOFACJE I PALEOMORFOLOGIA GÓRNOPERMSKICH (CECHSZTYŃSKICH) BASENÓW EWAPORATOWYCH W REJONIE GORZOWA WIELKOPOLSKIEGO (ZACHODNIA POLSKA). Prace Państwowego Instytutu Geologicznego. 2023. doi:10.7306/prace.2(2023)
BibTeX
@article{CZAPOWSKI2023,
author = {CZAPOWSKI, Grzegorz and CHEŁMIŃSKI, Jacek and NOWACKI, Łukasz and SKOWROŃSKI, Leszek},
title = {PALEOFACJE I PALEOMORFOLOGIA GÓRNOPERMSKICH (CECHSZTYŃSKICH) BASENÓW EWAPORATOWYCH W REJONIE GORZOWA WIELKOPOLSKIEGO (ZACHODNIA POLSKA)},
journal = {Prace Państwowego Instytutu Geologicznego},
year = {2023},
doi = {10.7306/prace.2(2023)}
}
EUVIMED