KATALOG BASENÓW SEDYMENTACYJNYCH POLSKI
Prace Państwowego Instytutu Geologicznego · 2023
DOI: 10.7306/prace.1(2023) ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Prace Państwowego Instytutu Geologicznego, 2023. Verfasst von Marek NARKIEWICZ.
Abstract (Originalsprache)
Na obszarze Polski wyróżniono 48 basenów sedymentacyjnych obejmujących utwory od ediakaru po pliocen. Opierając się głównie na dostępnych opracowaniach publikowanych, w tym kartograficznych, określono granice basenów, stosując oprogramowanie ArcGIS, a także zestawiono krótkie opisy poszczególnych jednostek. W opisach zarysowano ich zasadnicze cechy: plan strukturalny, wiek wypełnienia osadowego i jego charakterystykę, powierzchnię wychodni, zasięg regionalny na tle elementów tektoniki i paleogeografii oraz genezę. Baseny zaliczono do czterech ogólnych kategorii regionalnych: epikontynentalne (24), włączone w górotwór (14), śródgórskie (4) i związane z terranami (6). Większość opisanych jednostek (32) należy do basenów wychodzących poza granice Polski. Powierzchnia wychodni basenów (w granicach kraju) mieści się w szerokim zakresie: od 11 km2 (basen zgorzelecki) do 284 761 km2 (mezozoiczny basen Niżu Polskiego), przy średnim obszarze 27 290 km2. Nieliczne baseny (w zależności od interpretacji podłoża: 9–15) są rozwinięte bezpośrednio na fundamencie krystalicznym, znaczna większość została nałożona na jednostki powstałe wcześniej, nierzadko w wyniku reaktywacji dawniejszych ram tektonicznych. Głównie na podstawie prac publikowanych przedstawiono zarys genezy poszczególnych basenów, a także wstępnie zaliczono je do ośmiu kategorii genetycznych: obrzeże pasywne, pasmo fałdowo-nasuwcze, basen: przedgórski, przedłukowy, pull-apart, śródkratoniczny, ryftowy i załukowy. Baseny poligenetyczne, o wieloetapowej historii rozwoju, zaliczono do kategorii odnoszącej się do etapu inicjacji basenu. Luki w rozpoznaniu niektórych opisanych basenów sprawiają, że w miarę dopływu nowych materiałów badawczych może ulec zmianie ich definicja, ewentualnie nastąpi ich wewnętrzny podział regionalny lub stratygraficzny, czy też połączenie z sąsiednimi jednostkami.
Zitieren
APA
NARKIEWICZ, M. (2023). KATALOG BASENÓW SEDYMENTACYJNYCH POLSKI. Prace Państwowego Instytutu Geologicznego. https://doi.org/10.7306/prace.1(2023)
Vancouver
NARKIEWICZ M. KATALOG BASENÓW SEDYMENTACYJNYCH POLSKI. Prace Państwowego Instytutu Geologicznego. 2023. doi:10.7306/prace.1(2023)
BibTeX
@article{NARKIEWICZ2023,
author = {NARKIEWICZ, Marek},
title = {KATALOG BASENÓW SEDYMENTACYJNYCH POLSKI},
journal = {Prace Państwowego Instytutu Geologicznego},
year = {2023},
doi = {10.7306/prace.1(2023)}
}
EUVIMED