„Słysząc tętent kopyt, spodziewaj się koni, a nie zebr…” – czy to zawsze dobra wskazówka? Pervasive Refusal Syndrome i jego konsekwencje jako przykład diagnozy różnicowej z ASD
Szkoła Specjalna · 14.07.2026 · 87 (2)
DOI: 10.71358/ss.3183 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Szkoła Specjalna, online erschienen am 14.07.2026. Verfasst von Agnieszka Monika Gąstoł. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY-NC 4.0).
Abstract (Originalsprache)
Artykuł przedstawia Pervasive Refusal Syndrome (PRS) jako rzadki, ciężki i potencjalnie zagrażający życiu zespół objawów występujący u dzieci i młodzieży, wymagający szczególnej uważności diagnostycznej oraz interdyscyplinarnego modelu pomocy. Celem opracowania jest ukazanie PRS jako istotnego rozpoznania różnicowego wobec ASD, zwłaszcza w sytuacjach, w których obserwuje się wycofanie społeczne, ograniczenie komunikacji, odmowę uczęszczania do placówki edukacyjnej, trudności w samoobsłudze oraz selektywność lub odmowę przyjmowania pokarmów. W artykule omówiono status nozologiczny PRS, kryteria rozpoznania, obraz kliniczny, dane epidemiologiczne, możliwe uwarunkowania etiologiczne oraz mechanizmy podtrzymujące objawy. Szczególną uwagę poświęcono różnicowaniu przewlekłego, neurorozwojowego wzorca funkcjonowania charakterystycznego dla ASD od nagłej do podostrej, wielodomenowej regresji typowej dla PRS, połączonej z aktywnym, często gniewnym oporem wobec pomocy. Uwzględniono też zasady postępowania terapeutycznego, podkreślając znaczenie spokojnej, niewywierającej presji, konsekwentnej i długoterminowej rehabilitacji funkcjonalnej, prowadzonej we współpracy z zespołem interdyscyplinarnym. Integralną częścią opracowania są również dwa zanonimizowane opisy przypadków klinicznych dziewcząt w wieku szkolnym i nastoletnim. Ich analiza pozwala uchwycić znaczenie stresora poprzedzającego dekompensację, utraty wcześniej osiągniętych kompetencji, zachowanej świadomości oraz specyficznego oporu wobec wsparcia. Artykuł wskazuje, że właściwe rozpoznanie PRS ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa dziecka, ograniczenia ryzyka błędnych interwencji oraz planowania adekwatnej pomocy klinicznej i edukacyjnej. Podkreślono także rolę środowiska szkolnego, które może zarówno nasilać przeciążenie, jak i wspierać proces zdrowienia poprzez przewidywalność, redukcję presji, ochronę relacji oraz stopniowe przywracanie poczucia sprawstwa. Wnioski płynące z artykułu są pomocne dla lekarzy, psychologów, psychoterapeutów, pedagogów specjalnych, nauczycieli i rodzin, w codziennej pracy z dzieckiem doświadczającym gwałtownej utraty funkcjonowania społecznego, emocjonalnego, szkolnego i relacyjnego.
Zitieren
APA
Gąstoł, A. M. (2026). „Słysząc tętent kopyt, spodziewaj się koni, a nie zebr…” – czy to zawsze dobra wskazówka? Pervasive Refusal Syndrome i jego konsekwencje jako przykład diagnozy różnicowej z ASD. Szkoła Specjalna, 87(2). https://doi.org/10.71358/ss.3183
Vancouver
Gąstoł AM. „Słysząc tętent kopyt, spodziewaj się koni, a nie zebr…” – czy to zawsze dobra wskazówka? Pervasive Refusal Syndrome i jego konsekwencje jako przykład diagnozy różnicowej z ASD. Szkoła Specjalna. 2026;87(2). doi:10.71358/ss.3183
BibTeX
@article{Gsto2026,
author = {Gąstoł, Agnieszka Monika},
title = {„Słysząc tętent kopyt, spodziewaj się koni, a nie zebr…” – czy to zawsze dobra wskazówka? Pervasive Refusal Syndrome i jego konsekwencje jako przykład diagnozy różnicowej z ASD},
journal = {Szkoła Specjalna},
year = {2026},
volume = {87},
number = {2},
doi = {10.71358/ss.3183}
}
EUVIMED