EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Arapça Kaynaklarda Selçuklu Sultanı Tuğrul Bey’in Şahsiyeti

Avni Ömer Lütfioğlu

Gaziantep Üniversitesi Ayıntab Araştırmaları Dergisi · 2025

DOI: 10.71353/gunaad.1698671 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Gaziantep Üniversitesi Ayıntab Araştırmaları Dergisi, 2025. Verfasst von Avni Ömer Lütfioğlu. Die Arbeit nennt 15 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Bu çalışma, Arapça tarih kaynaklarında Büyük Selçuklu Devleti’nin ilk sultanı Tuğrul Bey’in şahsiyetinin nasıl tasvir edildiğini ve özellikle Irak-Bağdat seferleri bağlamında hangi ölçütler üzerinden değerlendirildiğini incelemektedir. Araştırma, Arap tarihçilerin Tuğrul Bey’i yalnızca askerî ve siyasî başarılarıyla değil; dindarlığı, idare anlayışı, Abbasî hilafetiyle kurduğu ilişki ve uygulamalarının toplumsal yansımalarıyla ele aldıklarını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Dandanakan Zaferi’nden (1040) sonra Tuğrul Bey’in Halife el-Kâim’e bağlılığını bildiren mektubu ve Halife’nin Başkadı el-Mâverdî aracılığıyla verdiği cevap, Selçuklular ile Abbasî hilafeti arasındaki ilk resmî temas olmuştur. Bu temas, Selçuklu yayılmasına Sünnî meşruiyet kazandırarak Irak ve Şam yönündeki ilerleyişin siyasî zeminini güçlendirmiştir. 11. yüzyıl ortalarında Abbasî hilafeti ciddi bir otorite kaybı yaşarken, Arslan el-Besâsîrî’nin Bağdat’ta fiilî hâkimiyet kurması krizi derinleştirmiştir. Bu ortamda Tuğrul Bey, 1055 ve 1060 yıllarında Bağdat’a iki sefer düzenlemiş; ikinci sefer Halife’nin kurtarılması ve Selçuklu otoritesinin Irak’ta kalıcı hâle gelmesiyle sonuçlanmıştır. Arap kaynakları, seferler sırasında yaşanan toplumsal gerilimlere rağmen Tuğrul Bey’i dindarlığı, hilm sahibi oluşu ve adaleti sınırlandırma çabalarıyla anmakta; buna karşılık Halife’nin kızıyla evlenmesi meselesini tartışmalı bir konu olarak öne çıkarmaktadır. Bu bağlamda çalışma, Arap tarih yazımında Tuğrul Bey’in şahsiyetinin meşruiyet, siyasal istikrar ve dinî otorite ekseninde inşa edildiğini göstermekte; Selçuklu-Abbâsî ilişkilerinin yalnızca askerî müdahalelerle değil, sembolik ve toplumsal boyutlarıyla da ele alındığını ortaya koymaktadır.

Zitieren

APA

Lütfioğlu, A. Ö. (2025). Arapça Kaynaklarda Selçuklu Sultanı Tuğrul Bey’in Şahsiyeti. Gaziantep Üniversitesi Ayıntab Araştırmaları Dergisi. https://doi.org/10.71353/gunaad.1698671

Vancouver

Lütfioğlu AÖ. Arapça Kaynaklarda Selçuklu Sultanı Tuğrul Bey’in Şahsiyeti. Gaziantep Üniversitesi Ayıntab Araştırmaları Dergisi. 2025. doi:10.71353/gunaad.1698671

BibTeX
@article{Ltfiolu2025,
  author = {Lütfioğlu, Avni Ömer},
  title = {Arapça Kaynaklarda Selçuklu Sultanı Tuğrul Bey’in Şahsiyeti},
  journal = {Gaziantep Üniversitesi Ayıntab Araştırmaları Dergisi},
  year = {2025},
  doi = {10.71353/gunaad.1698671}
}
Kostenlos starten →