EUVIMEDEUVIMED entdecken
Open Access · CC BY 4.0

Türkiye'de Otizmli Bireylerde Sosyal Öykü Uygulamalarına İlişkin Son Beş (2019-2024) Yılda Yapılan Lisansüstü Tezlerin Sistematik Derlemesi

Fatih KOÇAK, Mehmet YİRÇİ

Sobe Otizm Araştırmaları Dergisi · 30.11.2025 · 1 (1) · 1-15

DOI: 10.71350/sobe.11 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Sobe Otizm Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 30.11.2025. Verfasst von Fatih KOÇAK und 1 weiteren Autor:innen. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY 4.0).

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Öz Giriş: Bu araştırmada, Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi’nde (YÖKTEZ) son beş yıl içinde (2019-2024) yayımlanmış ve sosyal öykü kullanımını konu alan lisansüstü tezler incelenmiştir. Sosyal öykülerin kullanıldığı lisansüstü tezler bu araştırmada belli değişkenler açısından incelenmiş olup, çalışmada anahtar kelimeler (sosyal öyküler, social story, social stories) kullanılarak yürütülen tarama sonucunda veri tabanından 24 tez çalışmasına ulaşılmıştır. Ancak betimsel analiz tekniği doğrultusunda bunların yalnızca 10 tanesi çalışmaya dahil edilerek değerlendirilmiştir. Yöntem: Çalışma, otizm ve sosyal öykü konusuna odaklanan belirli kriterleri esas alarak yapılan bir sistematik derleme niteliğindedir. Derlemede, sosyal öykülerin lisansüstü tezlerde hangi amaçlarla, hangi yöntemlerle ve hangi katılımcı gruplarıyla kullanıldığı gibi değişkenler ele alınmıştır. Bulgular: Elde edilen bulgular, son beş yıl içerisinde Türkiye’de sosyal öykü müdahalesinin kullanıldığı lisansüstü tezlerin yayımlandığını, ancak sadece 2020 yılında yayın yapılmadığını göstermektedir. Lisansüstü tezlerin %20’sinin Anadolu Üniversitesi bünyesinde, geri kalanın ise farklı üniversitelerde gerçekleştirildiği belirlenmiştir. Çoğunluk eğitsel müdahale türünde ve tek denekli araştırma yöntemlerinden yararlanan çalışmalar olup, katılımcıların %50’si Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) olan bireylerden oluşmaktadır. Bazı çalışmalar sosyal öykülerin etkililiğini doğrudan incelerken, diğer çalışmalar ise uyarlanmış yöntemlerin etkililiğini araştırmıştır. Tartışma: 2019 yılı haricinde doktora tezine rastlanmaması, bu alanda daha fazla doktora araştırmasına ihtiyaç duyulduğunu göstermektedir. Sosyal öykülerin farklılaştırılarak kullanılması ya da diğer uygulamalarla karşılaştırılması tarzındaki çalışmalar kanıt temelli uygulamalara destek olabilir. 10 tezin tamamında yarı deneysel tek denekli araştırmaların farklı modellerinin kullanıldığı görülmektedir. İncelenen araştırmaların %50’sinin katılımcılar arası çoklu yoklama modeli ile, %20’sinin davranışlar arası çoklu yoklama modeli ile ve %30’nun uyarlamalı dönüşümlü uygulamalar modeli ile gerçekleştirildiği görülmektedir. Tek denekli olarak desenlenen söz konusu araştırmalarda katılımcı sayıları 1ila 4 arasında değişmektedir. Bu da otizmli bireylerin farklı düzeylerde ve çeşitli davranış özelliklerine sahip olması geniş katılımcı gruplarının oluşturulmasını sınırlamaktadır. Sonuç: Otizmli bireyler ağırlıklı olmakla beraber zihin yetersizliğine sahip bireyler için de kullanıldığı görülen çalışmaların beceri öğretimi yanında iki farklı yöntemin karşılaştırıldığı ya da sosyal öykülerin niteliklerinin değiştirilerek kullanıldığı çalışmalar da bulunmaktadır. Elde edilen bulgular, sosyal öykülerin beceri öğretiminde etkili bir yöntem olduğunu ve gelecekte yapılacak araştırmalar için önemli ipuçları sunduğunu göstermektedir. Anahtar sözcükler: Lisansüstü tez, otizm, sistematik derleme, sosyal beceri, sosyal öykü.

Zitieren

APA

KOÇAK, F., & YİRÇİ, M. (2025). Türkiye'de Otizmli Bireylerde Sosyal Öykü Uygulamalarına İlişkin Son Beş (2019-2024) Yılda Yapılan Lisansüstü Tezlerin Sistematik Derlemesi. Sobe Otizm Araştırmaları Dergisi, 1(1), 1-15. https://doi.org/10.71350/sobe.11

Vancouver

KOÇAK F, YİRÇİ M. Türkiye'de Otizmli Bireylerde Sosyal Öykü Uygulamalarına İlişkin Son Beş (2019-2024) Yılda Yapılan Lisansüstü Tezlerin Sistematik Derlemesi. Sobe Otizm Araştırmaları Dergisi. 2025;1(1):1-15. doi:10.71350/sobe.11

BibTeX
@article{KOAK2025,
  author = {KOÇAK, Fatih and YİRÇİ, Mehmet},
  title = {Türkiye'de Otizmli Bireylerde Sosyal Öykü Uygulamalarına İlişkin Son Beş (2019-2024) Yılda Yapılan Lisansüstü Tezlerin Sistematik Derlemesi},
  journal = {Sobe Otizm Araştırmaları Dergisi},
  year = {2025},
  volume = {1},
  number = {1},
  pages = {1--15},
  doi = {10.71350/sobe.11}
}
Kostenlos starten →