Nizâmü’l-Mülk’ten “Siyâsetnâme”ye: Siyâsetnâme Teriminin Dünü ve Bugünü
ASA Dergisi · 2026
DOI: 10.71313/asa.1941733 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift ASA Dergisi, 2026. Verfasst von Aliosman Başar. Die Arbeit wurde bisher 2-mal zitiert (Crossref) und nennt 119 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, İslâm ve Osmanlı yazınında devlet yöneticilerine veya yönetici adaylarına işlerini hakkıyla yapabilmeleri için nasihat temelinde bilgi ve tecrübeler aktaran metinlerin çağdaş literatürde “siyâsetnâme” başlığı altında toplanmasının tarihî ve metodolojik meşruiyetini sorgulamaktadır. Söz konusu adlandırmanın dünü ile bugünü arasındaki bağın araştırıldığı bu makalede “siyâset” kavramının sahip olduğu anlamlarla mukayyet olarak “siyâsetnâme”nin üç farklı şekilde tanımlandığı ve bu doğrultuda üç farklı literatürü işaret ettiği ortaya konulmuştur. Bugün daha ziyade devlet yöneticilerine nasihat için yazılmış eserleri işaret eden “siyâsetnâme” teriminin bu minvalde kullanımı ise 1940’lı yıllardan itibaren başlamış ve gün geçtikçe yaygınlaşmıştır. Makalenin temel iddiası, “siyâsetnâme”nin edebî bir terim ve tür adı olarak yaygınlaşmasında, Nizâmü’l-Mülk’e atfedilen ve eldeki nüshalara göre başlıksız olan eserin Siyâsetnâme adıyla neşredilmesinin önemli bir etkisi olduğudur. Bu editoryal tercih, yalnızca söz konusu eserin daha ziyade bu adla şöhret bulmasını değil, benzer nitelikteki metinlerin de zamanla aynı kategori altında toplanmasını mümkün kılan bir tesiri ortaya çıkarmıştır. Siyasete/devlet yönetimine taalluk etmek noktasında ortaklaşan metinlerin, meydana getirildikleri dönemlerin dili ve kavramları yeterince dikkate alınmadan tasnif ve tahlil edilmesi, tabiatıyla, konu hakkında kimi tutarsız yorum ve hükümlere kapı aralamıştır. Makalede ortaya konulan problemlerin çözümü için “siyâsetnâme” teriminin yeniden gözden geçirilmesi ve aslında nasîhatnâme/pendnâme türü altında yer alması gereken devlet yöneticilerine nasihat literatürünün daha kapsayıcı ve açıklayıcı bir üst başlık altında değerlendirilmesi önerilmektedir.
Zitieren
APA
Başar, A. (2026). Nizâmü’l-Mülk’ten “Siyâsetnâme”ye: Siyâsetnâme Teriminin Dünü ve Bugünü. ASA Dergisi. https://doi.org/10.71313/asa.1941733
Vancouver
Başar A. Nizâmü’l-Mülk’ten “Siyâsetnâme”ye: Siyâsetnâme Teriminin Dünü ve Bugünü. ASA Dergisi. 2026. doi:10.71313/asa.1941733
BibTeX
@article{Baar2026,
author = {Başar, Aliosman},
title = {Nizâmü’l-Mülk’ten “Siyâsetnâme”ye: Siyâsetnâme Teriminin Dünü ve Bugünü},
journal = {ASA Dergisi},
year = {2026},
doi = {10.71313/asa.1941733}
}
EUVIMED