EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Tarama Sözlüğü'ndeki Bazı İsimler Üzerine

Safura İnan

Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Dergisi · 30.06.2026 · 27 (58) · 87-101

DOI: 10.70854/sobbiad.1911048 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Safura İnan. Die Arbeit nennt 62 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Cumhuriyet dönemiyle birlikte sistematik ve bilimsel bir nitelik kazanan Türk dili çalışmalarının önemli ürünlerinden biri olan Tarama Sözlüğü, tarihî metinlerden hareketle Türkçenin söz varlığını tanıklarla ortaya koymayı amaçlayan kapsamlı bir eserdir. Sözlük ilk kez beş cilt hâlinde 1952’de basılmıştır. Taranan eserlerin ve dolayısıyla madde başı sayısının artmasıyla cilt sayısı altıya çıkmış, ekler ve dizin ciltlerinin eklenmesiyle sözlük sekiz cilt hâlinde en son 2019’da basılmıştır. Türkçenin hem arkaik hem de güncel söz varlığını içeren sözlükte yer alan 14.142 madde başının 4.129’unu isim türünden sözcükler oluşturmakta ve bu sözlük birimlerin tamamının Türkçe kökenli olduğu ifade edilmektedir. Bu çalışma, söz konusu kabulü sınamayı amaçlamakta; bu doğrultuda baba, babet, bil, çepel (cipil), naşi (naşı), uya, key (gey) ve pes madde başı isimlerin köken bakımından bu genellemenin dışında kalıp kalmadığını ve bu birimlerin eş gösterenlik yerine çok anlamlılık kapsamında değerlendirilip değerlendirilmediğini incelemektedir. Nitel araştırma deseni çerçevesinde yürütülen çalışmada veriler doküman incelemesi yoluyla toplanmış; etimoloji sözlükleri ile anlamlar arası ilişki ve semantik bağ testine dayalı ölçütler kullanılarak betimsel analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda incelenen isimlerin kökenleri yeniden değerlendirilmiş; ayrıca söz konusu maddelerin sözlükten çıkarılması ya da düzeltilmesi yönünde öneriler sunulmuştur. Böylelikle çalışma, sözlükbilim ve çok anlamlılık-eş gösterenlik ayrımı bağlamında Tarama Sözlüğü’ne katkı sunmuştur.

Zitieren

APA

İnan, S. (2026). Tarama Sözlüğü'ndeki Bazı İsimler Üzerine. Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Dergisi, 27(58), 87-101. https://doi.org/10.70854/sobbiad.1911048

Vancouver

İnan S. Tarama Sözlüğü'ndeki Bazı İsimler Üzerine. Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Dergisi. 2026;27(58):87-101. doi:10.70854/sobbiad.1911048

BibTeX
@article{nan2026,
  author = {İnan, Safura},
  title = {Tarama Sözlüğü'ndeki Bazı İsimler Üzerine},
  journal = {Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Dergisi},
  year = {2026},
  volume = {27},
  number = {58},
  pages = {87--101},
  doi = {10.70854/sobbiad.1911048}
}
Kostenlos starten →