EUVIMEDEUVIMED entdecken
Open Access · CC BY 4.0

Lawrence Kohlberg’in ahlâkî gelişim kuramı çerçevesinde bir değerlendirme: Aşere-i Mübeşşere

Emre Yılmaz

International Journal of Eurasia Social Sciences · 19.03.2026 · 17 (63) · 390-409

DOI: 10.70736/ijoess.2212 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift International Journal of Eurasia Social Sciences, online erschienen am 19.03.2026. Verfasst von Emre Yılmaz. Die Arbeit nennt 116 Literaturangaben. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY 4.0).

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Bu çalışma, Hz. Peygamber tarafından hayattayken cennetle müjdelenen Aşere-i Mübeşşere’nin ahlâkî tutum ve davranışlarını, modern ahlak psikolojisinin temel kuramsal modellerinden biri olan Lawrence Kohlberg’in ahlâkî Gelişim Kuramı çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır. Yorumlayıcı yaklaşıma dayalı doküman analizi yöntemiyle, sahâbîlerin yaşamlarından seçilen örnek olaylar içerik analizi ve kuramsal kodlama teknikleri kullanılarak değerlendirilmiş; ortaya çıkan davranış örüntülerinin Kohlberg’in altı basamaklı ahlâkî gelişim modeli içindeki konumlanışı sistematik biçimde analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, Aşere-i Mübeşşere’nin farklı olaylar karşısında sergiledikleri ahlâkî davranışların, faydacı motivasyonlar veya dışsal ödül–ceza beklentilerinden ziyade, içselleştirilmiş evrensel etik ilkelere dayandığını göstermektedir. Adalet, doğruluk, sadakat, merhamet ve insan onuruna saygı gibi yüksek değerleri önceleyen ilke-merkezli bir ahlâkî sorumluluk anlayışı, onların karar alma süreçlerinin temel belirleyicisi olarak öne çıkmaktadır. Bu bağlamda Aşere-i Mübeşşere’nin cennetle müjdelenmesi, yalnızca tarihsel ve dinî bir tasdik olmanın ötesinde, derinlemesine içselleştirilmiş bir ahlâkî rasyonalitenin ve bütünleşik ahlâkî kimliğin psikolojik açıdan anlamlı bir tezahürü olarak değerlendirilebilir. Bu yönüyle Aşere-i Mübeşşere’nin sergilediği ahlâkî tutumların, Kohlberg’in gelenek-ötesi (post-conventional) düzeyinde tanımlanan “Evrensel Ahlâkî İlkeler Evresi” ile yüksek düzeyde örtüştüğü söylenebilir. Sonuç olarak Aşere-i Mübeşşere, hem İslâm ahlak düşüncesinde hem de çağdaş ahlâkî gelişim psikolojisi literatüründe yüksek düzeyde ahlâkî olgunluğu temsil eden örnek şahsiyetler olarak değerlendirilebilir. Bu çalışma, İslâm’ın erken dönemindeki ahlâkî örnekliği modern ahlak psikolojisinin kuramsal çerçevesiyle ilişkilendirerek literatürdeki önemli bir boşluğu doldurmakta ve ahlâkî gelişim araştırmalarına disiplinlerarası, kültürel ve tarihsel bir perspektif sunmaktadır.

Zitieren

APA

Yılmaz, E. (2026). Lawrence Kohlberg’in ahlâkî gelişim kuramı çerçevesinde bir değerlendirme: Aşere-i Mübeşşere. International Journal of Eurasia Social Sciences, 17(63), 390-409. https://doi.org/10.70736/ijoess.2212

Vancouver

Yılmaz E. Lawrence Kohlberg’in ahlâkî gelişim kuramı çerçevesinde bir değerlendirme: Aşere-i Mübeşşere. International Journal of Eurasia Social Sciences. 2026;17(63):390-409. doi:10.70736/ijoess.2212

BibTeX
@article{Ylmaz2026,
  author = {Yılmaz, Emre},
  title = {Lawrence Kohlberg’in ahlâkî gelişim kuramı çerçevesinde bir değerlendirme: Aşere-i Mübeşşere},
  journal = {International Journal of Eurasia Social Sciences},
  year = {2026},
  volume = {17},
  number = {63},
  pages = {390--409},
  doi = {10.70736/ijoess.2212}
}
Kostenlos starten →