O‘ZBEK VA INGLIZ PAREMIOLOGIYASIDA “MEHMONDO‘STLIK” KONSEPTINING NAZARIY-METODOLOGIK ASOSLARI: KOGNITIV-SEMANTIK VA LINGVOMADANIY TAHLIL
WORLD OF PHILOLOGY · 18.03.2026 · 5 (02) · 14-22
DOI: 10.70728/phil.v05.i02.002 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift WORLD OF PHILOLOGY, online erschienen am 18.03.2026. Verfasst von Aliyor Olimovich Abdullayev und 1 weiteren Autor:innen. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY 4.0).
Abstract (Originalsprache)
Mazkur maqola o‘zbek va ingliz paremiologiyasida “mehmondo‘stlik/hospitality” konseptining nazariy-metodologik poydevorini asoslash hamda uni tahlil qilishning takrorlanadigan (replikatsiya qilinadigan) tadqiqot dizaynini taklif etishga bag‘ishlanadi. Paremiologiya (maqollarni o‘rganish) va paremiografiya (maqollarni to‘plash va tasniflash) o‘rtasidagi funksional farq, paremiyaning diskursiv ishlatilishi, pragmatik yuk va madaniy ssenariylar (cultural scripts) konseptni ochishdagi asosiy nazariy tayanchlar sifatida ko‘riladi. Metodologik qismda freym-semantika, lingvomadaniyatshunoslik, etnopragmatika va qiyosiy kognitiv tahlil integratsiyasi asosida kodlash (coding) sxemasi ishlab chiqiladi. Empirik “tanlanma korpus” sifatida (i) o‘zbek xalq maqollarining nashr etilgan to‘plami va (ii) mehmon/mehmondo‘stlik haqidagi maqollar jamlangan ochiq manba hamda (iii) ingliz paremiyalari bo‘yicha akademik lug‘at materiallari tanlanib, konseptning “yadro-periferiya” modeli quriladi. Natijalar o‘zbek paremiyalarida mehmonning muqaddasligi, baraka, dasturxon va mezbon mas’uliyati kuchli kodlanganini; ingliz paremiyalarida esa mehmonni “qulaylik” bilan birga “chegara” (vaqt, me’yor, outstay) diskursi muhim o‘rin tutishini ko‘rsatadi. Tadqiqot natijalari tarjima, madaniyatlararo muloqot va xorijiy til ta’limida paremiyalar orqali pragmatik kompetensiyani rivojlantirishga amaliy yo‘naltiriladi
Zitieren
APA
Abdullayev, A. O., & Mukumov, M. X. (2026). O‘ZBEK VA INGLIZ PAREMIOLOGIYASIDA “MEHMONDO‘STLIK” KONSEPTINING NAZARIY-METODOLOGIK ASOSLARI: KOGNITIV-SEMANTIK VA LINGVOMADANIY TAHLIL. WORLD OF PHILOLOGY, 5(02), 14-22. https://doi.org/10.70728/phil.v05.i02.002
Vancouver
Abdullayev AO, Mukumov MX. O‘ZBEK VA INGLIZ PAREMIOLOGIYASIDA “MEHMONDO‘STLIK” KONSEPTINING NAZARIY-METODOLOGIK ASOSLARI: KOGNITIV-SEMANTIK VA LINGVOMADANIY TAHLIL. WORLD OF PHILOLOGY. 2026;5(02):14-22. doi:10.70728/phil.v05.i02.002
BibTeX
@article{Abdullayev2026,
author = {Abdullayev, Aliyor Olimovich and Mukumov, Maxmud Xudoyberdiyevich},
title = {O‘ZBEK VA INGLIZ PAREMIOLOGIYASIDA “MEHMONDO‘STLIK” KONSEPTINING NAZARIY-METODOLOGIK ASOSLARI: KOGNITIV-SEMANTIK VA LINGVOMADANIY TAHLIL},
journal = {WORLD OF PHILOLOGY},
year = {2026},
volume = {5},
number = {02},
pages = {14--22},
doi = {10.70728/phil.v05.i02.002}
}
EUVIMED