تحلیل الگوی قرآنی مصونسازی فرهنگی در مواجهه با هژمونی فرهنگی
Diwan · 28.07.2026 · 7 (2) · 113-141
DOI: 10.69892/diwan.2026.174 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Diwan, online erschienen am 28.07.2026. Verfasst von عبدالرحیم رحیمی. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY-NC-ND 4.0).
Abstract (Originalsprache)
در عصر کنونی که فرهنگها در معرض تحولات شتابان و پیچیدۀ جهانی قرار گرفتهاند، هژمونی و تهاجم فرهنگی بهعنوان یکی از جدیترین چالشهای پیشِروی جوامع اسلامی مطرح است. این پدیده با تأثیرگذاری عمیق بر هویت و ساختارهای فرهنگی، ضرورت اتخاذ راهبردهای دقیق و کارآمد را دوچندان ساخته است. در این میان، «مصونسازی فرهنگی» بهمثابۀ راهبردی مؤثر در مواجهه با این تهدید، جایگاهی ویژه یافته است. این تحقیق با بهرهگیری از روش توصفی- تحلیلی و دلالتپژوهیِ آیات قرآنکریم و با اتکاء به دادههای کتابخانهای، به شناسایی و استخراج مبانی، اصول و سازوکارهای مصونسازی فرهنگی و تبیین نقش آنها در مقابله با تهاجم فرهنگی پرداخته است. فرضیه اصلی تحقیق آن است که قرآنکریم، از رهگذر دلالتهای لفظی و عقلی و نیز منطق حاکم بر آیات، به مجموعهای از مبانی، اصول و سازوکارهایی اشاره دارد که میتوانند بهمنزله سپری معرفتی و ارزشی، در حفظ هویت فرهنگی جامعه اسلامی نقشآفرین باشند. یافتههای پژوهش نشان میدهد که این الگو در سه محور بزرگ مبانی ایدئولوژیکی، اصول سیاستگذاری و سازوکارهای تدافعی فرهنگی قابل دستهبندیاند و هر یک بهگونۀ مؤثر در تقویت بنیانهای هویتی و فرهنگی جامعه اسلامی نقش دارند. نتایج حاکی از آن است که این الگو، با فراهمسازی یک چارچوب راهبردی منسجم، میتواند ظرفیت مصونسازی و مقاومت فرهنگی را ارتقا بخشیده و جامعه را در پیشگیری از شکلگیری یا تداوم تهاجم و هژمونی فرهنگی و دستکم در کاهش آثار مخرب آن، توانمند سازند.
Zitieren
APA
رحیمی, ع. (2026). تحلیل الگوی قرآنی مصونسازی فرهنگی در مواجهه با هژمونی فرهنگی. Diwan, 7(2), 113-141. https://doi.org/10.69892/diwan.2026.174
Vancouver
رحیمی ع. تحلیل الگوی قرآنی مصونسازی فرهنگی در مواجهه با هژمونی فرهنگی. Diwan. 2026;7(2):113-141. doi:10.69892/diwan.2026.174
BibTeX
@article{2026,
author = {رحیمی, عبدالرحیم},
title = {تحلیل الگوی قرآنی مصونسازی فرهنگی در مواجهه با هژمونی فرهنگی},
journal = {Diwan},
year = {2026},
volume = {7},
number = {2},
pages = {113--141},
doi = {10.69892/diwan.2026.174}
}
EUVIMED