TARİHİN “YENİ” HALLERİ: GIAMBATTISTA VICO VE ESTETİK TARİHSELLİĞİN KEŞFİ
Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi · 29.04.2026 · 13 (1) · 189-202
DOI: 10.69878/deuefad.1816842 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, online erschienen am 29.04.2026. Verfasst von Vildan Doğanay. Die Arbeit nennt 35 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
18. yüzyıl İtalyan filozof Giambattista Vico tarih bilincinin gelişim serüveninde Yeni Bilim eseriyle ortaya koyduğu fikirlerle etkili olmuş bir düşünürdür. Vico “insanın ancak kendi yarattığını bilebileceği, bu yaratımın da toplumsal ve tarihsel bir dünya olduğu” görüşü ve “hakikat ile olgu birbirini dönüştürür” ifadesi üzerinden tarihi yeni bir bilim olarak epistemolojik açıdan temellendirmeye çalışmıştır. Vico, klasik tarih anlayışında hâkim olan evrensellik, aşkınlık ve ilerlemecilik özellikleri yerine tarihsel, kültürel ve yapısal bağlamlarda kurucu, yapıcı, düzeltici ve yıkıcı özelliklerin yer aldığı “yeni tarih” anlayışını öne çıkarmakta ve döneminde yeni tarihin bir öncüsü olmaktadır. Bu çalışma Vico’nun “yeni tarih” görüşünü yöntem olarak kullandığı “estetik tarihsellik”le nasıl ortaya koyduğunu göstermeyi amaçlamaktadır. Çalışma, Yeni Bilim eserinden alıntılarla desteklenen nitel bir yaklaşım olan metin analizi yoluyla incelenmiştir. Bulgular, Vico’nun tarihsel olayları anlamak ve açıklamak için estetik ve şiirden faydalanarak dönemini eleştiren; insanın doğasını, insanlığın ilkel, medenileşmemiş kökenleriyle tanımlamakla başlatarak devamında aydınlanmış nedensellikle tanımlayan ancak Kartezyen yöntemleri de tarih anlayışında kullanarak da bilimsel yöntemler geliştiren modern bir bakış açısı sunmuş olduğunu ortaya çıkarmaktadır. Sonuç olarak, Vico’nun genel tarih anlayışı dışında modern yöntemlerle desteklediği estetik tarih anlayışı, tarih yazımındaki etkileri, tarihe verdiği önem ve bunun felsefesinde taşıdığı anlam vurgulanmaktadır. Çalışmada Vico’nun genel olarak insan bilimlerine özel olarak da tarih bilimine gereken önemin verilmesi gerektiği ile ilgili ortaya koyduğu düşüncelerin özellikle 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren önemli bir etkiye sahip olduğu ve günümüzde de etkinliğini devam ettirdiği görülmektedir.
Zitieren
APA
Doğanay, V. (2026). TARİHİN “YENİ” HALLERİ: GIAMBATTISTA VICO VE ESTETİK TARİHSELLİĞİN KEŞFİ. Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 13(1), 189-202. https://doi.org/10.69878/deuefad.1816842
Vancouver
Doğanay V. TARİHİN “YENİ” HALLERİ: GIAMBATTISTA VICO VE ESTETİK TARİHSELLİĞİN KEŞFİ. Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi. 2026;13(1):189-202. doi:10.69878/deuefad.1816842
BibTeX
@article{Doanay2026,
author = {Doğanay, Vildan},
title = {TARİHİN “YENİ” HALLERİ: GIAMBATTISTA VICO VE ESTETİK TARİHSELLİĞİN KEŞFİ},
journal = {Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi},
year = {2026},
volume = {13},
number = {1},
pages = {189--202},
doi = {10.69878/deuefad.1816842}
}
EUVIMED