Şark Medrese Geleneğinde Fıkıh Öğretimi Mardin Nuhoğlu Medresesi Örneği
Hakkari İlahiyat Dergisi · 2025
DOI: 10.69801/haid.1778321 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Hakkari İlahiyat Dergisi, 2025. Verfasst von Ramazan Bilgin. Die Arbeit nennt 41 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Medreseler, kökenleri Hz. Peygamber dönemine uzanan, Abbasiler devrinde kurumsal bir yapıya kavuşmuş önemli bir eğitim müessesi olarak ortaya çıkmıştır. Bu süreçte, Nizamiye Medreseleri başta fıkıh eğitiminin sistemleşmesi olmak üzere İslamî ilimlerin tümünde öncü bir rol üstlenmiş ve sonraki dönemler için model teşkil etmiştir. Söz konusu medrese geleneğinin devamı olan Şark medreseleri, günümüzde hala modern eğitim sistemleri karşısında varlığını sürdürmeye çalışmaktadır. Şark medreselerinde fıkıh ilmi, eğitim müfredatının temelinde yer alan ve diğer İslamî ilimlere ışık tutan disiplinlerden biri olmuştur. Bu medreselerde fıkıh öğretiminin niteliği, sürekliliği, yöntemler ve karşılaştığı zorluklar akademik literatürde yeterince incelenmemiş veya sistematik bir şekilde ele alınmamıştır. Bu çalışmanın temel amacı, günümüzde Şark medreseleri geleneğinin canlı bir örneği olan Mardin Nuhoğlu Medresesinin, fıkıh eğitim ve öğretimini nasıl icra ettiğini, müfredatını, uygulanan yöntemleri tespit ve analiz etmektir. Araştırmanın yöntemi kapsamda medresede belirli bir süre bulunarak, fıkıh derslerinin işleyişini ve eğitim ortamını müderris-talebe etkileşimleri doğrudan gözlenmiştir. Ayrıca medresede görev yapan hocalar ve müderrislerle ilgili görüşmeler gerçekleştirilmiş olup eğitim sürecinde okutulan fıkıh metinleri içerik analizine tabi tutulmuştur. Mardin Nuhoğlu Medresesi’nde fıkıh eğitimi, Şâfiî mezhebi geleneğine dayalı hiyerarşik bir metin silsilesi üzerinden yürütülmekle birlikte Hanefî mezhebinden de bazı temel metinlere müfredatta yer verilmiştir. Fıkıh metni takip edilerek sözlü anlatım ve müzakere yöntemleriyle verilen eğitim, talebeler tarafından metin ezberlemekten ziyade, müderrislerin açıklamaları ve karşılıklı görüş alışverişi ile içselleştirilmektedir. Medrese, bir İslamî eğitim yeri olmasıyla birlikte İslam geleneğinin toplum nezdinde temsil edildiği, sosyal sorunlara dinî referanslarla çözüm üreten bir merkez konumundadır. Ancak son dönemde medreselerin resmi bir statüye sahip olmaması başarılı öğrencilerin başka eğitimlere yönelmesi ve talebe sayısındaki dalgalanma gibi bazı sorunlarla karşılaşmaktadır. Bununla birlikte, Mardin Nuhoğlu Medresesi, Şark medreselerindeki fıkıh öğretimini, geleneksel bir tarzda teorik bilgiyi pratikle birleştiren bir eğitim anlayışıyla hala devam etmektedir. Modern eğitim kurumlarının gölgesinde varlığını sürdürürken, bir yandan geleneği muhafaza etmekte, diğer yandan fıkıh ilmi açısından çağın sosyal ve pratik ihtiyaçlarına cevap verme çabasını sürdürmektedir.
Zitieren
APA
Bilgin, R. (2025). Şark Medrese Geleneğinde Fıkıh Öğretimi Mardin Nuhoğlu Medresesi Örneği. Hakkari İlahiyat Dergisi. https://doi.org/10.69801/haid.1778321
Vancouver
Bilgin R. Şark Medrese Geleneğinde Fıkıh Öğretimi Mardin Nuhoğlu Medresesi Örneği. Hakkari İlahiyat Dergisi. 2025. doi:10.69801/haid.1778321
BibTeX
@article{Bilgin2025,
author = {Bilgin, Ramazan},
title = {Şark Medrese Geleneğinde Fıkıh Öğretimi Mardin Nuhoğlu Medresesi Örneği},
journal = {Hakkari İlahiyat Dergisi},
year = {2025},
doi = {10.69801/haid.1778321}
}
EUVIMED