Malikî Usûlcü İbnü’l-Kassâr’a Göre Haber ve Haberin Epistemolojik Değeri
Hakkari İlahiyat Dergisi · 2025
DOI: 10.69801/haid.1767639 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Hakkari İlahiyat Dergisi, 2025. Verfasst von Davut Tekin. Die Arbeit nennt 89 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Hz. Peygamber, İslam dininde Allah ile kul arasındaki ilişkilerin yanı sıra, bireylerin toplumsal hayat içerisindeki hak ve yükümlülüklerini düzenleyen birçok hukukî kural ve uygulamayı beyan etmiştir. Bunun yanında, ilahî kitabın tefsirine ve hayatın yaşanılabilir kılınmasına yönelik açıklamalar ve yönlendirmelerde bulunmuştur. Bu beyanların (haber/hadis) epistemolojik değeri, hadis ve fıkıh usûlü literatüründe yoğun tartışmalara konu olmuştur. Bu çalışma, Mâlikî fakihi ve usûlcüsü İbnü’l-Kassâr’ın (ö. 397/1006) ilmî şahsiyetini, yaşadığı tarihî bağlamı ve usûl-i fıkıhtaki tartışmalı konulardan biri olan haber ve haberin bilgi değerine dair katkılarını ele almaktadır. Abbasîler döneminin ilmî açıdan canlı merkezlerinden biri olan Bağdat’ta yetişen İbnü’l-Kassâr, erken dönem Mâlikî usûlcüler arasında öne çıkan simalardan biridir. Onun ilmî çalışmaları, yalnızca Mâlikî mezhebinin kendi içinde gelişmesine katkı sağlamamış; İslâm hukuk usûlünün genel seyri içinde de mühim bir yer kazanmıştır. Çalışmada özellikle İbnü’l-Kassâr’ın haber anlayışı mercek altına alınmıştır. Bu bağlamda, onun mütevâtir ve âhâd haberin bilgi ve amel değeri konusundaki yaklaşımı ve haber-i vâhidin amel-i ehl-i Medîne ile kıyas karşısındaki yeri hakkındaki görüşleri ayrıntılı olarak analiz edilmiştir. Ayrıca, onun eserinin hilâf türünde kaleme alınmış olması, yalnızca bireysel görüşlerini değil, dönemin ilmî tartışmalarını da yansıtması bakımından önem arz etmektedir. Çalışma, aynı zamanda İbnü’l-Kassâr’ın usûlî yaklaşımlarının Kâdî Abdülvehhâb (ö. 422/1031), Bâcî (ö. 474/1081), İbn Rüşd (ö. 520/1126) ve Karâfî (ö. 684/1285) gibi önde gelen Mâlikî âlimleri üzerindeki etkilerini de incelemektedir. Onun metodolojik katkıları, Mâlikî mezhebinin sonraki dönemlerde sistematikleşmesine ve usûl tartışmalarının derinlik kazanmasına zemin hazırlamıştır. Sonuç itibariyle İbnü’l-Kassâr’ın usûl anlayışı, rivâyet ile akıl arasındaki ilişkiyi yeniden konumlandıran ve deliller arası çatışmaları çözmeye yönelik usûlî önerileriyle, İslâm hukuk düşüncesinin gelişim seyrine kayda değer katkılar sunmuştur. Onun ilmî mirası, erken dönem Mâlikî usûlünden klasikleşmiş sistematik yapıya geçiş sürecinde önemli bir halka olarak değerlendirilmektedir.
Zitieren
APA
Tekin, D. (2025). Malikî Usûlcü İbnü’l-Kassâr’a Göre Haber ve Haberin Epistemolojik Değeri. Hakkari İlahiyat Dergisi. https://doi.org/10.69801/haid.1767639
Vancouver
Tekin D. Malikî Usûlcü İbnü’l-Kassâr’a Göre Haber ve Haberin Epistemolojik Değeri. Hakkari İlahiyat Dergisi. 2025. doi:10.69801/haid.1767639
BibTeX
@article{Tekin2025,
author = {Tekin, Davut},
title = {Malikî Usûlcü İbnü’l-Kassâr’a Göre Haber ve Haberin Epistemolojik Değeri},
journal = {Hakkari İlahiyat Dergisi},
year = {2025},
doi = {10.69801/haid.1767639}
}
EUVIMED