จากพื้นที่การค้าสู่พื้นที่แห่งการคิด: ปฏิบัติการของร้านหนังสืออิสระในสังคมไทย
Journal of Social Sciences Naresuan University · 23.06.2026 · 22 (1) · 77-102
DOI: 10.69650/jssnu.2026.285606 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Journal of Social Sciences Naresuan University, online erschienen am 23.06.2026. Verfasst von พงศกร สงวนศักดิ์. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY-NC-ND 4.0).
Abstract (Originalsprache)
บทความนี้ศึกษาบทบาทและกลยุทธ์การอยู่รอดของร้านหนังสืออิสระในสังคมท่ามกลางสถานการณ์ที่ร้านหนังสือแบบมีหน้าร้านลดลงจาก 2,483 ร้าน เหลือเพียงประมาณ 800 ร้าน ในช่วงกว่าทศวรรษที่ผ่านมา (ประมาณ พ.ศ. 2557–2565) แม้ว่าคนไทยจะอ่านหนังสือมากขึ้นและตลาดหนังสือมีมูลค่าคาดการณ์กว่า 20,000 ล้านบาท (ปี 2568) การศึกษานี้ใช้กรอบแนวคิด 4 ประการ ได้แก่ การเป็นพื้นที่ต่อรองของความคิด พื้นที่ทางสังคมและวัฒนธรรม การค้าที่เชื่อมโยงกับสังคม และกลยุทธ์การอยู่รอดในบริบทท้องถิ่น ผ่านกรณีศึกษาร้านหนังสืออิสระ 4 แห่ง คือ ร้านเล่า (เชียงใหม่) ร้าน House of Commons (กรุงเทพฯ) ร้านหนังสือเล็ก ๆ (เชียงใหม่) และร้านฟิลาเดลเฟีย (อุบลราชธานี) ผลการศึกษาพบว่า ร้านหนังสืออิสระไม่ได้เป็นเพียงสถานที่ซื้อขายหนังสือ แต่เป็นพื้นที่แห่งการเรียนรู้ที่มีบทบาทสำคัญในฐานะพื้นที่ปลอดภัยสำหรับการพัฒนาจิตสำนึกวิพากษ์ พื้นที่ต่อต้านที่ท้าทายตรรกะของทุนนิยม และโรงเรียนนอกระบบที่หล่อหลอมพลเมืองที่มีความคิดวิเคราะห์ อย่างไรก็ตาม ร้านเหล่านี้เผชิญความท้าทายจากโครงสร้างอุตสาหกรรมที่ไม่เป็นธรรม การผูกขาดในห่วงโซ่อุปทาน และการขาดการสนับสนุนจากภาครัฐ บทความเสนอแนวทางแก้ไขเชิงนโยบายแบบหุ้นส่วน ได้แก่ การนำคูปองวัฒนธรรมมาใช้ การสร้างความเป็นธรรมในโครงสร้างอุตสาหกรรม การสนับสนุนร้านหนังสืออิสระโดยตรง และการจัดตั้งสถาบันหนังสือแห่งชาติ เพื่อรักษาร้านหนังสืออิสระในฐานะสินทรัพย์ทางวัฒนธรรมที่สังคมไทยไม่ควรสูญเสียไป
Zitieren
APA
สงวนศักดิ์, พ. (2026). จากพื้นที่การค้าสู่พื้นที่แห่งการคิด: ปฏิบัติการของร้านหนังสืออิสระในสังคมไทย. Journal of Social Sciences Naresuan University, 22(1), 77-102. https://doi.org/10.69650/jssnu.2026.285606
Vancouver
สงวนศักดิ์ พ. จากพื้นที่การค้าสู่พื้นที่แห่งการคิด: ปฏิบัติการของร้านหนังสืออิสระในสังคมไทย. Journal of Social Sciences Naresuan University. 2026;22(1):77-102. doi:10.69650/jssnu.2026.285606
BibTeX
@article{2026,
author = {สงวนศักดิ์, พงศกร},
title = {จากพื้นที่การค้าสู่พื้นที่แห่งการคิด: ปฏิบัติการของร้านหนังสืออิสระในสังคมไทย},
journal = {Journal of Social Sciences Naresuan University},
year = {2026},
volume = {22},
number = {1},
pages = {77--102},
doi = {10.69650/jssnu.2026.285606}
}
EUVIMED