GLOBALLASHUV SHAROITIDA IJTIMOIY HIMOYA TERMINOLOGIYASINING TRANSFORMATSIYASI VA UNI MILLIY TERMIN SHAKLIDA TAKOMILLASHTIRISH MUAMMOLARI
FANLARARO ILMIY TADQIQOTLAR · 10.11.2026 · (6) · 136-144
DOI: 10.68571/yp6c7t34 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift FANLARARO ILMIY TADQIQOTLAR, online erschienen am 10.11.2026. Verfasst von Maftuna Elmirzayeva. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY 4.0).
Abstract (Originalsprache)
Annotatsiya. Maqolada globallashuv sharoitida ingliz tilidan o‘zbek tiligakirib kelayotgan ijtimoiy himoya terminlarining qanday o‘zgarishga uchrashi vaularni milliy termin shaklida takomillashtirish muammolari tahlil qilinadi. Tadqiqotijtimoiy himoya terminologiyasining sovet davri kalkalari, xalqaro tashkilotlarhujjatlari orqali kirgan anglitsizmlar hamda milliy so‘z yasash vositalari asosidashakllangan qatlamlarini qiyosiy o‘rganadi. Natijada terminlarningtransformatsiyasida kalkalash, transliteratsiya, semantik kengayish va torayish,tavsifiy tarjima hamda funksional moslashtirish yetakchi ekani ko‘rsatiladi. Milliytermin yaratishda aniqlik, tizimlilik, bir ma’nolilik, tilning ichki imkoniyatlarigatayanish va me’yoriy hujjatlar bilan muvofiqlik mezonlari taklif etiladi. Abstract. The article analyses how social protection terms entering Uzbekfrom English change under globalization and examines the problems of improvingthem as national terms. The study compares the layers of Uzbek social protectionterminology formed through Soviet-era calques, anglicisms introduced viadocuments of international organizations, and national word-formation means. Theresults show that calquing, transliteration, semantic broadening and narrowing,descriptive translation and functional adaptation are the leading mechanisms oftransformation. Criteria for creating national terms are proposed: precision, systematicity, monosemy, reliance on the internal resources of the language andconsistency with normative documents. Аннотация. В статье анализируется трансформация терминовсоциальной защиты, проникающих из английского языка в узбекский вусловиях глобализации, и рассматриваются проблемы их совершенствованияв форме национальных терминов. Сопоставительно изучаются пластыузбекской терминологии социальной защиты, сформированные калькамисоветского периода, англицизмами из документов международныхорганизаций и национальными словообразовательными средствами.Показано, что ведущими механизмами трансформации являютсякалькирование, транслитерация, семантическое расширение и сужение,описательный перевод и функциональная адаптация. Предложены критериисоздания национальных терминов: точность, системность, однозначность,опора на внутренние ресурсы языка и соответствие нормативным документам.
Zitieren
APA
Elmirzayeva, M. (2026). GLOBALLASHUV SHAROITIDA IJTIMOIY HIMOYA TERMINOLOGIYASINING TRANSFORMATSIYASI VA UNI MILLIY TERMIN SHAKLIDA TAKOMILLASHTIRISH MUAMMOLARI. FANLARARO ILMIY TADQIQOTLAR, 136-144. https://doi.org/10.68571/yp6c7t34
Vancouver
Elmirzayeva M. GLOBALLASHUV SHAROITIDA IJTIMOIY HIMOYA TERMINOLOGIYASINING TRANSFORMATSIYASI VA UNI MILLIY TERMIN SHAKLIDA TAKOMILLASHTIRISH MUAMMOLARI. FANLARARO ILMIY TADQIQOTLAR. 2026:136-144. doi:10.68571/yp6c7t34
BibTeX
@article{Elmirzayeva2026,
author = {Elmirzayeva, Maftuna},
title = {GLOBALLASHUV SHAROITIDA IJTIMOIY HIMOYA TERMINOLOGIYASINING TRANSFORMATSIYASI VA UNI MILLIY TERMIN SHAKLIDA TAKOMILLASHTIRISH MUAMMOLARI},
journal = {FANLARARO ILMIY TADQIQOTLAR},
year = {2026},
number = {6},
pages = {136--144},
doi = {10.68571/yp6c7t34}
}
EUVIMED