EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

BIOLOGIYA TA’LIMIDA O‘QUVCHILARNING BILIM VA KOMPETENSIYALARINI BAHOLASHNI PEDAGOGIK KVALIMETRIYA VA ZAMONAVIY PSIXOMETRIK YONDASHUVLAR ASOSIDA TAKOMILLASHTIRISH

Islomjon Boyxonov

FANLARARO ILMIY TADQIQOTLAR · 2026

DOI: 10.68571/5y582795 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift FANLARARO ILMIY TADQIQOTLAR, 2026. Verfasst von Islomjon Boyxonov.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Annotatsiya. Mazkur maqolada biologiya ta’limida o‘quvchilarning bilim,amaliy ko‘nikma va kompetensiyalarini baholash tizimini takomillashtirishningnazariy va metodologik asoslari tahlil qilingan. Tadqiqotning maqsadi biologiyafanining mazmuniy va kognitiv xususiyatlarini hisobga olgan holda pedagogikkvalimetriya, klassik test nazariyasi hamda zamonaviy psixometrik yondashuvlarni,xususan, Rasch modelini integratsiyalashgan baholash tizimida uyg‘unlashtirishdaniborat. Tadqiqotda ilmiy-metodik adabiyotlarni o‘rganish, qiyosiy va testologiktahlil hamda psixometrik yondashuvlardan foydalanilgan. Tahlil natijalari biologiyafanidan baholash amaliyotida topshiriqlarning mazmuniy reprezentativligi, kognitivmurakkabligi, diskriminatsion xususiyatlari, distraktorlarning samaradorligi hamdao‘lchash natijalarini interpretatsiya qilish bilan bog‘liq muammolar mavjudliginiko‘rsatgan.Maqolada biologik kompetensiyalarni diagnostika qilishga yo‘naltirilgan ko‘pbosqichli kvalimetrik-psixometrik baholash modeli taklif etilgan. Mazkur modelbaholash konstruktini aniqlash, test spetsifikatsiyasini ishlab chiqish, Bloomtaksonomiyasi asosida topshiriqlarni loyihalash, ekspert baholash, pilot sinovnio‘tkazish, klassik test nazariyasi asosida dastlabki tahlil, Rasch modeli yordamidapsixometrik kalibrlash hamda natijalarni diagnostik interpretatsiya qilishbosqichlarini qamrab oladi. Taklif etilgan yondashuv biologiya fanidan baholashnifaqat to‘g‘ri javoblar sonini aniqlash vositasi sifatida emas, balki o‘quvchilarningbiologik kompetensiyalarini valid va ishonchli diagnostika qilish tizimi sifatidarivojlantirishga xizmat qiladi. Аннотация. В статье анализируются теоретические и методологическиеосновы совершенствования системы оценивания знаний, практическихумений и компетенций учащихся в процессе обучения биологии. Цельисследования заключается в интеграции педагогической квалиметрии,классической теории тестов и современных психометрических подходов, вчастности модели Раша, в единую систему оценивания с учетомсодержательных и когнитивных особенностей биологии как учебногопредмета. В исследовании использованы методы анализа научнометодической литературы, сравнительного и тестологического анализа, атакже психометрические подходы. Результаты анализа свидетельствуют оналичии в практике оценивания по биологии проблем, связанных ссодержательной репрезентативностью заданий, их когнитивной сложностью,дискриминативными характеристиками, эффективностью дистракторов иинтерпретацией результатов измерения.В статье предложена многоэтапная квалиметрическо-психометрическаямодель оценивания, ориентированная на диагностику биологическихкомпетенций учащихся. Данная модель включает определение конструктаоценивания, разработку спецификации теста, проектирование заданий наоснове таксономии Блума, экспертное оценивание, проведение пилотноготестирования, первичный анализ на основе классической теории тестов,психометрическую калибровку с использованием модели Раша идиагностическую интерпретацию полученных результатов. Предложенныйподход позволяет рассматривать оценивание по биологии не только каксредство определения количества правильных ответов, но и как системувалидной и надежной диагностики биологических компетенций учащихся. Abstract. This article analyzes the theoretical and methodological foundationsfor improving the assessment system of students’ knowledge, practical skills, andcompetencies in biology education. The purpose of the study is to integratepedagogical qualimetry, Classical Test Theory (CTT), and modern psychometricapproaches, particularly the Rasch model, into a comprehensive assessment systemthat takes into account the content-specific and cognitive characteristics of biologyas a school subject. The study employs an analysis of scientific and methodologicalliterature, comparative and testological analysis, as well as psychometricapproaches. The findings indicate that current biology assessment practices involvea number of challenges related to the content representativeness of test items,cognitive complexity, item discrimination, distractor effectiveness, and theinterpretation of measurement results.The article proposes a multi-stage qualimetric-psychometric assessment modeldesigned to diagnose students’ biological competencies. The model comprises theidentification of the assessment construct, development of test specifications, designof assessment items based on Bloom’s taxonomy, expert evaluation, pilot testing,preliminary analysis using Classical Test Theory, psychometric calibration throughthe Rasch model, and diagnostic interpretation of the results. The proposed approachcontributes to transforming biology assessment from a mechanism focused solely ondetermining the number of correct responses into a valid and reliable diagnosticsystem for assessing students’ biological competencies.

Zitieren

APA

Boyxonov, I. (2026). BIOLOGIYA TA’LIMIDA O‘QUVCHILARNING BILIM VA KOMPETENSIYALARINI BAHOLASHNI PEDAGOGIK KVALIMETRIYA VA ZAMONAVIY PSIXOMETRIK YONDASHUVLAR ASOSIDA TAKOMILLASHTIRISH. FANLARARO ILMIY TADQIQOTLAR. https://doi.org/10.68571/5y582795

Vancouver

Boyxonov I. BIOLOGIYA TA’LIMIDA O‘QUVCHILARNING BILIM VA KOMPETENSIYALARINI BAHOLASHNI PEDAGOGIK KVALIMETRIYA VA ZAMONAVIY PSIXOMETRIK YONDASHUVLAR ASOSIDA TAKOMILLASHTIRISH. FANLARARO ILMIY TADQIQOTLAR. 2026. doi:10.68571/5y582795

BibTeX
@article{Boyxonov2026,
  author = {Boyxonov, Islomjon},
  title = {BIOLOGIYA TA’LIMIDA O‘QUVCHILARNING BILIM VA KOMPETENSIYALARINI BAHOLASHNI PEDAGOGIK KVALIMETRIYA VA ZAMONAVIY PSIXOMETRIK YONDASHUVLAR ASOSIDA TAKOMILLASHTIRISH},
  journal = {FANLARARO ILMIY TADQIQOTLAR},
  year = {2026},
  doi = {10.68571/5y582795}
}
Kostenlos starten →