Sağlıklı Yaşlanmanın Nörobiyolojik Temeli: Nöroplastisite
Isparta Okulu Dergisi · 16.11.2026 · 6 (1) · 12-33
DOI: 10.68313/iod.2026.6.1.159 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Isparta Okulu Dergisi, online erschienen am 16.11.2026. Verfasst von YASEMİN ASLAN. Die Arbeit nennt 74 Literaturangaben. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY-NC 4.0).
Abstract (Originalsprache)
Nöroplastisite, sinir sisteminin öğrenme, deneyim ve çevresel uyaranlara yanıt olarak yapısal ve işlevsel değişiklikler gösterebilme kapasitesini ifade etmektedir. Yaşlanmayla birlikte beyinde çeşitli nörobiyolojik değişiklikler meydana gelmesine rağmen, nöroplastisite kapasitesinin belirli ölçülerde korunması, bilişsel işlevlerin ve işlevsel bağımsızlığın sürdürülmesi açısından önem taşımaktadır. Bu derlemenin amacı, nöroplastisitenin sağlıklı yaşlanmadaki rolünü nörobiyolojik mekanizmalar, bilişsel sağlığın korunması ve güncel müdahale yaklaşımları çerçevesinde değerlendirmektir. Bu kapsamda sinaptik plastisite, yapısal ve işlevsel yeniden düzenlenme, bilişsel rezerv ve beyin bütünlüğünün korunması gibi kavramlar ele alınmıştır. Ayrıca fiziksel aktivite, bilişsel uyarım, beslenme, uyku, sosyal etkileşim ve ruhsal iyilik hali gibi değiştirilebilir faktörlerin beyin sağlığıyla ilişkisi incelenmiştir. Bilişsel eğitim, nörorehabilitasyon, çok bileşenli yaşam tarzı müdahaleleri, dijital uygulamalar ve noninvaziv beyin stimülasyonu gibi yaklaşımların bilişsel ve işlevsel kapasiteyi destekleme potansiyelleri değerlendirilmiştir. Mevcut bilimsel kanıtlar, bu yaklaşımların belirli bilişsel alanlarda olumlu sonuçlar sağlayabildiğini, ancak gözlenen kazanımların doğrudan nöroplastisite kaynaklı değişikliklerle ilişkisinin ve uzun dönemli etkilerinin henüz tam olarak açıklığa kavuşmadığını göstermektedir. Sonuç olarak, sağlıklı yaşlanmada bilişsel sağlığın korunması için bireysel özellikleri dikkate alan, çok boyutlu ve kanıta dayalı yaklaşımların geliştirilmesi önem taşımaktadır.
Zitieren
APA
ASLAN, Y. (2026). Sağlıklı Yaşlanmanın Nörobiyolojik Temeli: Nöroplastisite. Isparta Okulu Dergisi, 6(1), 12-33. https://doi.org/10.68313/iod.2026.6.1.159
Vancouver
ASLAN Y. Sağlıklı Yaşlanmanın Nörobiyolojik Temeli: Nöroplastisite. Isparta Okulu Dergisi. 2026;6(1):12-33. doi:10.68313/iod.2026.6.1.159
BibTeX
@article{ASLAN2026,
author = {ASLAN, YASEMİN},
title = {Sağlıklı Yaşlanmanın Nörobiyolojik Temeli: Nöroplastisite},
journal = {Isparta Okulu Dergisi},
year = {2026},
volume = {6},
number = {1},
pages = {12--33},
doi = {10.68313/iod.2026.6.1.159}
}
EUVIMED