PISA 2022 Fen Okuryazarlığını Etkileyen Faktörlerin Bayesyen Hiyerarşik Model ve Grafik Sinir Ağları ile İncelenmesi
Denizli İl Millî Eğitim Müdürlüğü Bilim ve Eğitim Dergisi · 01.08.2026 · 2 (2) · 144-172
DOI: 10.67845/dpnescied.1994926 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Denizli İl Millî Eğitim Müdürlüğü Bilim ve Eğitim Dergisi, online erschienen am 01.08.2026. Verfasst von Kürşat Batuhan Özberk und 2 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 119 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışmada, PISA 2022 fen okuryazarlığı verileri kullanılarak öğrencilerin fen başarısını etkileyen bireysel, ailesel ve okul düzeyindeki faktörler çok yöntemli bir yaklaşımla incelenmiştir. Eksik verilerin giderilmesinde Rubin kuralları ile birleştirilen çoklu atama yaklaşımı kullanıldıktan sonra klasik regresyon, Bayesyen hiyerarşik regresyon modeli ve GraphSAGE tabanlı Grafik Sinir Ağı modeli uygulanmıştır. Bulgular, farklı yöntemlerin fen başarısını açıklayan temel değişkenler açısından büyük ölçüde tutarlı sonuçlar ürettiğini göstermektedir. Evdeki Eğitsel ve Kültürel Kaynaklar, Sosyoekonomik Statü İndeksi, Ebeveyn Mesleki Prestiji ve Stratejik Öğrenme Alışkanlıkları tüm analizlerde fen başarısının en güçlü pozitif yordayıcıları olarak belirlenmiştir. Buna karşılık toplam haftalık ders yükü, okul dışı haftalık fen çalışma süresi ve bazı öğretim desteği göstergelerinin düşük düzeyde negatif veya anlamsız etkiler gösterdiği belirlenmiştir. Bayesyen analizler, regresyon katsayılarının belirsizliğini güvenilirlik aralıklarıyla ortaya koyarken, çoklu atama regresyon sonuçlarını büyük ölçüde desteklemiştir. GraphSAGE tabanlı model ise öğrenciler arasındaki ilişkisel yapıyı dikkate alarak test verisinde fen başarısındaki varyansın yaklaşık %37'sini açıklamış ve modelin kararlı biçimde yakınsadığını göstermiştir. Sonuç olarak çalışma, fen başarısının açıklanmasında aile kaynakları ve sosyoekonomik göstergelerin belirleyici rolünü ortaya koyarken, grafik sinir ağları ile Bayesyen istatistiksel yaklaşımların büyük ölçekli eğitim verilerinin analizinde tamamlayıcı ve güçlü yöntemler sunduğunu göstermektedir.
Zitieren
APA
Özberk, K. B., Ekici, F. T., & Ekıcı, E. (2026). PISA 2022 Fen Okuryazarlığını Etkileyen Faktörlerin Bayesyen Hiyerarşik Model ve Grafik Sinir Ağları ile İncelenmesi. Denizli İl Millî Eğitim Müdürlüğü Bilim ve Eğitim Dergisi, 2(2), 144-172. https://doi.org/10.67845/dpnescied.1994926
Vancouver
Özberk KB, Ekici FT, Ekıcı E. PISA 2022 Fen Okuryazarlığını Etkileyen Faktörlerin Bayesyen Hiyerarşik Model ve Grafik Sinir Ağları ile İncelenmesi. Denizli İl Millî Eğitim Müdürlüğü Bilim ve Eğitim Dergisi. 2026;2(2):144-172. doi:10.67845/dpnescied.1994926
BibTeX
@article{zberk2026,
author = {Özberk, Kürşat Batuhan and Ekici, Fatma Taşkın and Ekıcı, Erhan},
title = {PISA 2022 Fen Okuryazarlığını Etkileyen Faktörlerin Bayesyen Hiyerarşik Model ve Grafik Sinir Ağları ile İncelenmesi},
journal = {Denizli İl Millî Eğitim Müdürlüğü Bilim ve Eğitim Dergisi},
year = {2026},
volume = {2},
number = {2},
pages = {144--172},
doi = {10.67845/dpnescied.1994926}
}
EUVIMED