Datafikacja jako problem epistemologiczny i normatywny
Perspectiva · 11.07.2026 · 25 (1 (48)) · 119-135
DOI: 10.67168/p.131 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Perspectiva, online erschienen am 11.07.2026. Verfasst von Konrad Potocki. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY-NC-ND 4.0).
Abstract (Originalsprache)
Artykuł analizuje proces datafikacji jako złożony ciąg operacji poznawczych i technicznych, w którym decyzje ontologiczne oraz epistemologiczne przesądzają o tym, co w ogóle może stać się „danymi”. Odwołując się do koncepcji Gregory’ego Batesona i Alfreda Korzybskiego, pokazuję, że dane nie stanowią neutralnego odwzorowania rzeczywistości, lecz są jej selektywnymi mapami, a pomylenie mapy z terytorium prowadzi do patologii epistemologicznych. Szczegółowo rekonstruuję etapy datafikacji, obejmujące detekcję zdarzeń, selekcję cech, kodowanie, agregację oraz decyzje algorytmiczne, ujmując je jako kolejne szczeble systemowego zniekształcania zjawisk. Analizuję, w jaki sposób algorytmizacja procesów społecznych generuje pętle zwrotne wzmacniające uprzedzenia, naturalizuje nierówności oraz osłabia rozliczalność decyzji. W zakończeniu formułuję postulat rozwinięcia „krytycznej ekologii danych” oraz systemowej ostrożności jako warunku odpowiedzialnego wykorzystania sztucznej inteligencji w społeczeństwie algokratycznym.
Zitieren
APA
Potocki, K. (2026). Datafikacja jako problem epistemologiczny i normatywny. Perspectiva, 25(1 (48)), 119-135. https://doi.org/10.67168/p.131
Vancouver
Potocki K. Datafikacja jako problem epistemologiczny i normatywny. Perspectiva. 2026;25(1 (48)):119-135. doi:10.67168/p.131
BibTeX
@article{Potocki2026,
author = {Potocki, Konrad},
title = {Datafikacja jako problem epistemologiczny i normatywny},
journal = {Perspectiva},
year = {2026},
volume = {25},
number = {1 (48)},
pages = {119--135},
doi = {10.67168/p.131}
}
EUVIMED