Coğrafi Bilgi Sistemleri tabanlı Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) kullanılarak taşkın duyarlılığının değerlendirilmesi: Abdal Deresi Havzası örneği (Samsun/Türkiye)
Journal of Anatolian Geography · 12.05.2026 · (5)
DOI: 10.65652/jag.1905456 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Journal of Anatolian Geography, online erschienen am 12.05.2026. Verfasst von Berna Yıldız und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 53 Literaturangaben. Gefördert von: Ondokuz Mayıs Üniversitesi.
Abstract (Originalsprache)
Son yıllarda iklim değişikliğine bağlı olarak meydana gelen taşkınlar sık yaşanan doğal afetlerden birisidir. Dünyanın birçok yerinde olduğu gibi taşkınların ülkemizde de görülme sıklığı giderek artmakta, can ve mal kayıplarına neden olmaktadır. Bu çalışmada Karadeniz Bölgesi’nde Samsun ili sınırları içerisinde yer alan Abdal Deresi Havzası’nın Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) teknikleri kullanılarak taşkın duyarlılık analizi gerçekleştirilmiştir. Çalışmada Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemlerinden birisi olan Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) kullanılmıştır. Havzanın taşkın duyarlılık analizi baraj öncesi ve baraj sonrası olmak üzere iki senaryo olarak değerlendirilmiştir. Bu kapsamda akarsuya uzaklık, yükselti, bakı, eğim, jeoloji, arazi kullanımı, yağış, toprak ve baraja uzaklık olmak üzere dokuz parametre kullanılmıştır. Elde edilen taşkın duyarlılığı çok düşük, düşük, orta, yüksek ve çok yüksek olmak üzere beş sınıfta değerlendirilmiştir. Baraj öncesi senaryoda havza alanının %67’si düşük-çok düşük, %16’sı orta, %17’si ise yüksek-çok yüksek taşkın sınıfında, baraj sonrası senaryoda ise havzanın %72’si düşük-çok düşük %15’i orta, %13’ü ise yüksek-çok yüksek taşkın sınıfında yer almıştır. Sonuç olarak baraj öncesinde havzada yüksek ve çok yüksek taşkın duyarlılığına sahip alanlar %17 iken baraj yapıldıktan sonra bu değer %13’lere gerilemiştir. Bu durum barajın su akımını düzenlemesi ile yakından ilgilidir. Buna rağmen akarsuyun delta düzlüğüne ulaştığı kesimden itibaren taşkın duyarlılığın yüksek kalmaya devam etmesi coğrafi faktörlerin etkisinin devam ettiğini ifade etmektedir. Havzada 2000 ve 2015 yıllarında meydana gelen taşkınlar riskin devam ettiğinin göstergesi olup analiz sonuçlarının doğruluğunu kanıtlar niteliktedir.
Förderung
- Ondokuz Mayıs Üniversitesi
Zitieren
APA
Yıldız, B., & Gürgöze, S. (2026). Coğrafi Bilgi Sistemleri tabanlı Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) kullanılarak taşkın duyarlılığının değerlendirilmesi: Abdal Deresi Havzası örneği (Samsun/Türkiye). Journal of Anatolian Geography. https://doi.org/10.65652/jag.1905456
Vancouver
Yıldız B, Gürgöze S. Coğrafi Bilgi Sistemleri tabanlı Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) kullanılarak taşkın duyarlılığının değerlendirilmesi: Abdal Deresi Havzası örneği (Samsun/Türkiye). Journal of Anatolian Geography. 2026. doi:10.65652/jag.1905456
BibTeX
@article{Yldz2026,
author = {Yıldız, Berna and Gürgöze, Serkan},
title = {Coğrafi Bilgi Sistemleri tabanlı Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) kullanılarak taşkın duyarlılığının değerlendirilmesi: Abdal Deresi Havzası örneği (Samsun/Türkiye)},
journal = {Journal of Anatolian Geography},
year = {2026},
number = {5},
doi = {10.65652/jag.1905456}
}
EUVIMED