Türkçenin Sadeleşme/Özleşme Döneminde Gazetelerin Durumu ve Kurun Gazetesi
Orun · 29.05.2026
DOI: 10.65552/orun.2026.2.001 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Orun, online erschienen am 29.05.2026. Verfasst von Engin ÇETİN.
Abstract (Originalsprache)
Dillerin yabancı dillerin etkisinde kalma kaygısı geçmişten günümüze farklı milletlerin yazarlarının, düşünürlerinin önemli konularından biri olmuştur. Bu kaygı zaman zaman bir şairin dilinde bir serzenişten ibaret kalırken zaman zaman da daha etkili ve düzenli çalışmaların yapılmasına vesile olmuştur. Türkçenin yabancı diller karşısındaki durumu da başlangıçta kimi zaman tek tek kimi zaman da -Türkî-yi basît anlayışı bir akım olarak kabul edilirse- birlikte hareket eden şair ve yazarların şikâyetleri ile sınırlıyken dünyada milliyetçilik düşüncesinin giderek güçlenmesinin doğrudan veya dolaylı sonuçlarından kabul edilebilir. Tanzimat Dönemi’nde ciddi gayretlere dönüşen dilde sadeleşme arayışı Millî Edebiyat Dönemi’nde daha da güçlenir ve nihayet Cumhuriyet’in ilanıyla kısa sürede inkılaplar rüzgârının da etkisiyle taraftarı çok olan bir dil reformuna dönüşür. Büyük bir motivasyonla devlet kurumlarının girişimiyle o dönem için önemli sayılabilecek eserler verilir. Gazeteler de büyük ölçüde bu girişime destek verirler; ancak başlangıçtaki iyi niyete rağmen bu reformun akademik temellere oturtulamamış olması ve aşırı gidenlerin ortaya çıkışı, dilde sadeleşme arayışının başlangıçtaki amaçtan uzaklaşmasına sebep olmuştur. Bu çalışmada dilde sadeleşme döneminde gazetelerin durumu Kurun gazetesi örnekliğinde değerlendirilmiştir. 22 Ekim 1917 tarihinde yayın hayatına Vakit adıyla başlayan gazete 22 İkinciteşrin 1934 tarihinde Kurun adını almıştır. Bu adın Osmanlıcadan Türkçeye Söz Karşılıkları Tarama Dergisi’nde geçen öz Türkçe bir söz olduğu belirtilmiştir. Gazete, Kurun adıyla 1500 sayı çıktıktan sonra 1 İkincikânun 1939 tarihinden itibaren yeniden Vakit adıyla yayımlanmıştır. Makalede, gazetenin belirli sayılarından hareketle gazetede Türkçenin ve yeni sözlerin kullanımı ele alınmıştır.
Zitieren
APA
ÇETİN, E. (2026). Türkçenin Sadeleşme/Özleşme Döneminde Gazetelerin Durumu ve Kurun Gazetesi. Orun. https://doi.org/10.65552/orun.2026.2.001
Vancouver
ÇETİN E. Türkçenin Sadeleşme/Özleşme Döneminde Gazetelerin Durumu ve Kurun Gazetesi. Orun. 2026. doi:10.65552/orun.2026.2.001
BibTeX
@article{ETN2026,
author = {ÇETİN, Engin},
title = {Türkçenin Sadeleşme/Özleşme Döneminde Gazetelerin Durumu ve Kurun Gazetesi},
journal = {Orun},
year = {2026},
doi = {10.65552/orun.2026.2.001}
}
EUVIMED