Климаттык жана экологиялык шарттардын геоморфологиялык процесстерге тийгизген таасири
Открытый журнал евразийских исследований · 14.04.2026 · (1) · 29-36
DOI: 10.65469/eijournal.2026.1.4 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Открытый журнал евразийских исследований, online erschienen am 14.04.2026. Verfasst von Рахила Шадыбековна Калмурзаева.
Abstract (Originalsprache)
Бул макалада изилдөөнүн предмети климаттык жана экологиялык шарттардын геоморфологиялык процесстерге тийгизген таасири каралган. Изилдөөнүн обьектиси -Кыргызстандын аймагы. Актуалдуулугу-комплекстүү таасирин аныктоо, келечектеги коркунучтарды алдын-алуу. Негизги көйгөйү-изилдөөнүн зарылдыгы. Изилдөөнүн максаты-илимий негизде талдап, алардын өз ара байланыштарын аныктоо. Изилдөөнүн милдети-климаттык факторлордун ролун талдоо, антропогендик факторлордун таасирин аныктоо, климат-экология-геоморфология байланышын түшүндүрүү жана геоморфологиялык процесстерди башкаруу боюнча сунуштарды иштеп чыгуу. Бул изилдөөдө теориялык анализ, талаа изилдөөлөрү, ГИС-технологиялары, салыштырма-тарыхый ыкмалар колдонулду. Жыйынтыгында, глобалдык жылуулуктун кесепеттери геоморфологиялык процесстерге жана адамдардын ден-соолугуна чоң зыян алып келерин көрсөттү. Акыркы 30 жылда температуранын жогорулашы, жаан-чачындын кескин мүнөзү, эрозиянын интенсивдүүлүгү 1,5–2 эсеге жогорулаган. Өсүмдүк катмарынын азайышы топурактын асылдуулугун төмөндөтүп, жер көчкүлөрдүн саны 25–30%га көбөйгөн. Айрым аймактарда антропогендик факторлор 2 эсе күчтүү таасир эткени аныкталды. Негизги тыянагы климаттык жана экологиялык шарттардын таасири тоолуу аймактарда өзгөчө күчтүү. ГИС-негизделген мониторинг системасын киргизүү зарыл.
Zitieren
APA
Калмурзаева, Р. Ш. (2026). Климаттык жана экологиялык шарттардын геоморфологиялык процесстерге тийгизген таасири. Открытый журнал евразийских исследований, 29-36. https://doi.org/10.65469/eijournal.2026.1.4
Vancouver
Калмурзаева РШ. Климаттык жана экологиялык шарттардын геоморфологиялык процесстерге тийгизген таасири. Открытый журнал евразийских исследований. 2026:29-36. doi:10.65469/eijournal.2026.1.4
BibTeX
@article{2026,
author = {Калмурзаева, Рахила Шадыбековна},
title = {Климаттык жана экологиялык шарттардын геоморфологиялык процесстерге тийгизген таасири},
journal = {Открытый журнал евразийских исследований},
year = {2026},
number = {1},
pages = {29--36},
doi = {10.65469/eijournal.2026.1.4}
}
EUVIMED