Süneklik düzeyi yüksek dışmerkez çaprazlı çelik çerçeveli binaların yakın fay etkisi altındaki performansının incelenmesi
Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi · 04.11.2026 · (Advanced Online Publication)
DOI: 10.65206/pajes.1982240 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, online erschienen am 04.11.2026. Verfasst von Melike Akgün und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 26 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Arka Plan—Merkezi çaprazlı çelik çerçevelerde bulunan yüksek rijitlik ve moment aktaran çerçevelerde bulunan yüksek süneklik özelliklerinin birleşmesiyle yeni bir tasarım türü olarak ortaya çıkan dışmerkez çaprazlı çelik çerçeve (EBF) sistemlerinde tasarım felsefesi, sismik yükler altında plastik deformasyonun bağ kirişi adı verilen en zayıf elemanda gerçekleşmesini ve taşıyıcı elemanların elastik bölgede kalmasını sağlamaktır. Kiriş üzerinde yer alan bu ‘’bağ kirişi’’ hasarın kolon, kiriş ve çapraz gibi diğer taşıyıcı elemanlara yayılmasını engelleyerek yapının stabilitesini korumakta ve kuvveti kararlı bir şekilde sönümlemektedir. Bu özeliğiyle bağ kiriş elemanı meydana gelen depremden sonra değiştirilebilmekte ve onarılabilmektedir.Amaç—Bu çalışmada bağ kirişi elemanı aracılığıyla sağlanan yüksek sünekliğin, özellikle yakın fay deprem etkisi altındaki performans üzerinde ne denli etkili olduğu belirlenmiştir. Çalışmanın amacı, farklı kat sayılarına sahip dışmerkez çaprazlı çelik çerçeve binaların yakın deprem fay etkisi altında sismik performansını incelemektir.Yöntem—Çalışma kapsamında, Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği 2018 ve Çelik Yapıların Tasarım Hesap ve Yapım Esasları yönetmeliklerine göre SAP2000 yazılımı yardımıyla tasarımı yapılan 3 binanın yakın fay etkisinde zaman tanım aralığı yöntemi kullanılarak analizi sonucunda davranışları karşılaştırılmıştır. EBF sistemlerin yakın fay deprem kayıtları altında gösterdiği performans ve bağ kirişinin genel yapı sistem sünekliği üzerinde ne denli bir etkisi olduğu araştırılmıştır.Bulgular—Analiz sonuçları, bağ kirişlerinin kararlı kesme akması sergileyerek ve geniş histeretik döngüler oluşturarak sistemin enerji sönümleme kapasitesine baskın bir katkı sunduğunu göstermiştir. Uygulanan kapasite tasarımı ilkeleri sayesinde bağ kirişi dışındaki kolon, çapraz ve çerçeve kirişi gibi ana taşıyıcı elemanların elastik sınırlar içinde kaldığı ve yapısal hasardan başarıyla korunduğu sayısal olarak teyit edilmiştir. Tüm modellerde ortalama bağ kirişi plastik dönme talepleri TBDY 2018 0.08 rad tasarım sınırının ve FEMA 356 Can Güvenliği sınırlarının altında kalırken; şiddetli darbe içeren bireysel kayıtlarda yerel tepe dönmelerin tasarım sınırlarını aşabildiği gözlemlenmiştir.Sonuç—Bu çalışma, süneklik düzeyi yüksek EBF’lerin yakın fay yer hareketleri altında etkin bir sismik performans ve onarılabilirlik sergilediğini kanıtlamaktadır. Bununla birlikte, en büyük yer hızı (PGV) ve darbe periyodunun plastik şekil değiştirme talepleri üzerindeki belirleyici etkisi; çok katlı EBF tasarımlarında bağ kirişi boyuna duyarlı pekleşme bağıntılarının ve ikinci mertebe etkilerinin kapasite tasarımına titizlikle dahil edilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
Zitieren
APA
Akgün, M., & Sezgin, S. K. (2026). Süneklik düzeyi yüksek dışmerkez çaprazlı çelik çerçeveli binaların yakın fay etkisi altındaki performansının incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. https://doi.org/10.65206/pajes.1982240
Vancouver
Akgün M, Sezgin SK. Süneklik düzeyi yüksek dışmerkez çaprazlı çelik çerçeveli binaların yakın fay etkisi altındaki performansının incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2026. doi:10.65206/pajes.1982240
BibTeX
@article{Akgn2026,
author = {Akgün, Melike and Sezgin, Sedef Kocakaplan},
title = {Süneklik düzeyi yüksek dışmerkez çaprazlı çelik çerçeveli binaların yakın fay etkisi altındaki performansının incelenmesi},
journal = {Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi},
year = {2026},
number = {Advanced Online Publication},
doi = {10.65206/pajes.1982240}
}
EUVIMED