Spintronik ve termoelektrik uygulamalar için TiFeGa alaşımının yapısal, mekanik ve elektronik özellikleri
Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi · 30.07.2026 · (Advanced Online Publication)
DOI: 10.65206/pajes.1860616 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, online erschienen am 30.07.2026. Verfasst von Büşra Durmaz und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 20 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Arka Plan—Günümüzde sürdürülebilir enerji kaynaklarına olan talebin artması ve bilgi teknolojilerindeki hızlı gelişmeler, yeni nesil fonksiyonel malzemelerin keşfini zorunlu kılmaktadır. Bu bağlamda Yarı Heusler alaşımları; yüksek Curie sıcaklıkları, ölçeklenebilir termoelektrik performansları, yapısal kararlılıkları ve spintronik potansiyelleri gibi zengin fiziksel özellikleri nedeniyle katı hal fiziği ve malzeme bilimi alanında yoğun ilgi odağı olmaktadır. Özellikle Ti-Fe bazlı alaşımlar, çevreci ve düşük maliyetli bileşenleri nedeniyle dikkat çekmektedir. Ancak, literatürde TiFeGa alaşımının temel durum özellikleri, elastik anizotropisi ve elektronik bant yapısı üzerine yapılan çalışmalar sınırlıdır.Amaç— Bu çalışma, spintronik ve termoelektrik sistemlerdeki potansiyel kullanım senaryoları göz önüne alınarak, TiFeGa yarı-Heusler alaşımının yapısal, elektronik, elastik ve termodinamik özelliklerini ilk prensip hesaplamalar yoluyla detaylı ve kapsamlı bir şekilde ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışma, malzemenin mikroskobik özelliklerinden yola çıkarak makroskobik dayanıklılığını ve uygulama potansiyelini belirlemeyi hedeflemektedir.Yöntem—Alaşımın tüm fiziksel parametreleri, Quantum ESPRESSO simülasyon paketi kullanılarak Yoğunluk Fonksiyonel Teorisi (DFT) çerçevesinde değerlendirilmiştir. Değiş-tokuş ve korelasyon potansiyeli için Genelleştirilmiş Eğim Yaklaşımı (GGA) altında Perdew-Burke-Ernzerhof (PBE) fonksiyoneli tercih edilmiştir. Hesaplamalarda Brillouin bölgesi entegrasyonu için 8x8x8 k-noktası örgü ağı kullanılırken, kinetik kesme enerjisi 40 Ry olarak belirlenmiştir. En kararlı yapıyı belirlemek adına üç farklı atomik yerleşim modeli (, , ve ) optimize edilmiş ve toplam enerjileri karşılaştırılmıştır. Mekanik özelliklerin analizi için Voigt-Reuss-Hill yaklaşımı kullanılarak elastik sabitler türetilmiştir.Bulgular—Yapılan optimizasyonlar sonucunda, termodinamik ve mekanik kararlılık bakımından en düşük enerjiye sahip uygun yapının γ fazı olduğu belirlenmiştir. Elastik sabitler (Cij) üzerinden yapılan analizler, yapının Born-Huang kararlılık kriterlerini sağladığını göstermektedir. Elde edilen Bulk modülü (73.55 GPa) ve Kayma modülü (22.37 GPa) değerleri ile Pugh oranı ve Poisson oranı üzerinden yapılan değerlendirmeler, alaşımın sünek (ductile) bir yapıya sahip olduğunu ve elastik olarak anizotropik bir karakter sergilediğini ortaya koymaktadır. Elektronik bant yapısı ve durum yoğunluğu (DOS) analizleri, malzemenin 0.53 μB manyetik moment ile zayıf ferromanyetik ve metalik özellikte olduğunu göstermektedir. Özellikle Fermi seviyesi civarında Fe ve Ti atomlarının d-orbitalleri arasındaki güçlü hibridizasyonun iletkenlikte belirleyici olduğu saptanmıştır.Sonuç—Termodinamik incelemelerde yaklaşık 255 K olarak hesaplanan Debye sıcaklığı, malzemenin atomik titreşimlere karşı direncini ve termal iletkenlik potansiyelini yansıtmaktadır. Elde edilen veriler, TiFeGa alaşımının düşük ve orta sıcaklıklarda yapısal bütünlüğünü koruduğunu, sünek yapısı sayesinde mekanik işlenebilirliğinin oldukça yüksek olduğunu kanıtlamaktadır. Sonuç olarak bu malzeme, sahip olduğu ferromanyetik özellikler, yöne bağlı elastik davranışlar ve mekanik dayanıklılık sayesinde spintronik aygıtlarda ve termoelektrik jeneratör uygulamalarında gelecek vaat eden bir adaydır. Elde edilen teorik bulguların, üretim aşamasındaki proses parametreleri (soğutma hızı, ısıl işlem süresi vb.) ile doğrudan ilişkili olduğu unutulmamalıdır. Proses koşullarındaki değişimler, atomik yerleşim düzenini (, ve fazları arası geçişler) etkileyerek malzemenin manyetik momentini ve elastik modüllerini önemli ölçüde değiştirebilir. Bu çalışma, ideal kristal yapısı için bir referans sunarak deneysel süreçlerin optimizasyonuna zemin hazırlamaktadır.
Zitieren
APA
Durmaz, B., & Albayrak, E. (2026). Spintronik ve termoelektrik uygulamalar için TiFeGa alaşımının yapısal, mekanik ve elektronik özellikleri. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. https://doi.org/10.65206/pajes.1860616
Vancouver
Durmaz B, Albayrak E. Spintronik ve termoelektrik uygulamalar için TiFeGa alaşımının yapısal, mekanik ve elektronik özellikleri. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. 2026. doi:10.65206/pajes.1860616
BibTeX
@article{Durmaz2026,
author = {Durmaz, Büşra and Albayrak, Erol},
title = {Spintronik ve termoelektrik uygulamalar için TiFeGa alaşımının yapısal, mekanik ve elektronik özellikleri},
journal = {Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi},
year = {2026},
number = {Advanced Online Publication},
doi = {10.65206/pajes.1860616}
}
EUVIMED