การพัฒนาผลิตภัณฑ์การทอผ้าไหมด้วยภูมิปัญญาการออกแบบลวดลายปราสาทหินเชิงพุทธ เพื่อการสร้างมูลค่าผลิตภัณฑ์ด้วยกระบวนการการมีส่วนร่วมของชุมชนในจังหวัดศรีสะเกษ
วารสารศิลปะและวัฒนธรรมลุ่มแม่น้ำมูล · 17.07.2026 · 15 (2) · 405-425
DOI: 10.65205/acj.2026.10440 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift วารสารศิลปะและวัฒนธรรมลุ่มแม่น้ำมูล, online erschienen am 17.07.2026. Verfasst von สุทัศน์ ประทุมแก้ว und 3 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 23 Literaturangaben. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY-NC-ND 4.0).
Abstract (Originalsprache)
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ (1) เพื่อศึกษาสภาพการพัฒนาผลิตภัณฑ์การทอผ้าไหมด้วยภูมิปัญญาการออกแบบลวดลายปราสาทหินตามแนวคิดทางพระพุทธศาสนา (2) เพื่อการพัฒนาผลิตภัณฑ์การทอผ้าไหมและลวดลายปราสาทหินด้วยกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชนในจังหวัดศรีสะเกษ และ (3) เพื่อประเมินผลการพัฒนาผลิตภัณฑ์เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มเชิงวัฒนธรรมและเศรษฐกิจ การวิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพแบบมีส่วนร่วม โดยเก็บข้อมูลจากการสัมภาษณ์และการวิจัยเชิงปฏิบัติการ ร่วมกับกลุ่มพระสงฆ์ผู้ทรงความรู้ด้านหลักธรรม กลุ่มสตรีทอผ้าไหมบ้านหัวช้าง นักวิชาการพัฒนาชุมชน และปราชญ์ชาวบ้าน จำนวน 25 รูป/คน โดยใช้เครื่องมือวิจัย คือ แบบสัมภาษณ์เชิงลึก ผลการวิจัยพบว่า ชุมชนผู้ทอผ้าไหมในจังหวัดศรีสะเกษมีทุนทางวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่นที่เข้มแข็ง ทั้งด้านเทคนิคการทอแบบดั้งเดิมและความผูกพันกับปราสาทหินในฐานะมรดกทางประวัติศาสตร์ ศิลปกรรม และพระพุทธศาสนา ซึ่งการออกแบบลวดลายปราสาทหินยังมีการนำมาบูรณาการการออกแบบสู่ผืนผ้าค่อนข้างจำกัด และยังขาดการพัฒนาอย่างเป็นระบบ การประยุกต์แนวคิดทางพระพุทธศาสนายังอยู่ในระดับสัญลักษณ์ ทำให้ศักยภาพของปราสาทหินในฐานะแรงบันดาลใจเชิงสร้างสรรค์ยังไม่ถูกใช้เต็มที่ในชุมชน และสังคมทั่วไป กระบวนการพัฒนาดำเนินการตามแนวคิดวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม เปิดโอกาสให้ผู้ทอผ้า ผู้นำชุมชน ปราชญ์ท้องถิ่น นักออกแบบ และนักวิจัย ร่วมถอดรหัสลวดลายปราสาทหิน ออกแบบ ทดลองทอ และปรับปรุงผลิตภัณฑ์อย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้เกิดลวดลายผ้าไหมใหม่ที่สะท้อนอัตลักษณ์ท้องถิ่นอย่างชัดเจน และบูรณาการองค์ความรู้ดั้งเดิมกับแนวคิดร่วมสมัยได้อย่างเหมาะสม ผลที่เกิดจากการออกแบบลวดลายปราสาทหินจะปรากฎในผืนผ้าไหมทอมือที่เป็นลวดลายของปราสาทแต่ละแห่งที่กลุ่มกลุ่มสตรีทอผ้าไหมบ้านหัวช้าง จังหวัดศรีสะเกษ รังสรรค์ขึ้น ประกอบด้วย ลวดลายปราสาทหินวัดสระกำแพงใหญ่ ลวดลายปราสาทหินวัดสระกำแพงน้อยลวดลายปราสาทหินวัดบ้านปราสาท ลวดลายปราสาทหินปรางค์กู่ และลวดลายปราสาทหินโดนตวล ผลการประเมินพบว่า ระดับผลผลิตเกิดผ้าไหมลวดลายใหม่ที่มีความงดงามและพัฒนาเป็นสินค้าเชิงวัฒนธรรมร่วมสมัย ระดับผลลัพธ์สามารถสร้างมูลค่าเพิ่มและได้รับการยอมรับจากตลาดมากขึ้น และระดับผลกระทบ กระบวนการมีส่วนร่วมภายใต้กรอบพุทธธรรมช่วยเสริมสร้างความเข้มแข็ง การถ่ายทอดภูมิปัญญา และความยั่งยืนของชุมชน อันนำไปสู่การยกระดับผ้าไหมศรีสะเกษเป็นสินค้าเชิงจริยธรรมและวัฒนธรรมในระยะยาว
Zitieren
APA
ประทุมแก้ว, ส., มนตรีวงศ์, พ., (ศรีทน), พ. ฐ., & ภูคดหิน, อ. (2026). การพัฒนาผลิตภัณฑ์การทอผ้าไหมด้วยภูมิปัญญาการออกแบบลวดลายปราสาทหินเชิงพุทธ เพื่อการสร้างมูลค่าผลิตภัณฑ์ด้วยกระบวนการการมีส่วนร่วมของชุมชนในจังหวัดศรีสะเกษ. วารสารศิลปะและวัฒนธรรมลุ่มแม่น้ำมูล, 15(2), 405-425. https://doi.org/10.65205/acj.2026.10440
Vancouver
ประทุมแก้ว ส, มนตรีวงศ์ พ, (ศรีทน) พฐ, ภูคดหิน อ. การพัฒนาผลิตภัณฑ์การทอผ้าไหมด้วยภูมิปัญญาการออกแบบลวดลายปราสาทหินเชิงพุทธ เพื่อการสร้างมูลค่าผลิตภัณฑ์ด้วยกระบวนการการมีส่วนร่วมของชุมชนในจังหวัดศรีสะเกษ. วารสารศิลปะและวัฒนธรรมลุ่มแม่น้ำมูล. 2026;15(2):405-425. doi:10.65205/acj.2026.10440
BibTeX
@article{2026,
author = {ประทุมแก้ว, สุทัศน์ and มนตรีวงศ์, พระสมุห์ธงชัย and (ศรีทน), พระเสกสรรค์ ฐานยุตฺโต and ภูคดหิน, อุทัย},
title = {การพัฒนาผลิตภัณฑ์การทอผ้าไหมด้วยภูมิปัญญาการออกแบบลวดลายปราสาทหินเชิงพุทธ เพื่อการสร้างมูลค่าผลิตภัณฑ์ด้วยกระบวนการการมีส่วนร่วมของชุมชนในจังหวัดศรีสะเกษ},
journal = {วารสารศิลปะและวัฒนธรรมลุ่มแม่น้ำมูล},
year = {2026},
volume = {15},
number = {2},
pages = {405--425},
doi = {10.65205/acj.2026.10440}
}
EUVIMED