Muhammed Abduh’un Fil Olayına Yaklaşımı ve Modern Tıp Açısından Bunun İmkânı Üzerine Bir Değerlendirme
Kocaeli İlahiyat Dergisi · 18.06.2026 · 10 (1) · 54-76
DOI: 10.64270/kider.1871756 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Kocaeli İlahiyat Dergisi, online erschienen am 18.06.2026. Verfasst von Hakan Yıldızhan. Die Arbeit nennt 55 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu makale, İslâm düşüncesinde mu‘cize tasavvurunun modern dönemde geçirdiği dönüşümü Muhammed Abduh’un Fîl Sûresi yorumu üzerinden incelemektedir. Klasik kelâm ve tefsir literatüründe mu‘cize, peygamberliği teyit eden ve olağan sebep-sonuç düzenini aşan ilâhî bir fiil olarak değerlendirilirken, 19. yüzyıldan itibaren bilimsel ilerlemelerin ve modernleşme tartışmalarının etkisiyle mu‘cizeyi, akıl ve doğal açıklamalarla telif etmeyi amaçlayan yaklaşımlar öne çıkmıştır. Bu bağlamda Abduh, İslâm’ın rasyonel bir din olduğu vurgusunu merkeze alarak, geleneksel yorumlardan ayrışan biçimde bazı anlatıları olağan açıklamalarla izah etme eğilimi göstermiştir. Çalışmada, Abduh’un Fîl Olayı’nı bulaşıcı bir hastalık ihtimali üzerinden açıklama girişimi, hem dönemin entelektüel iklimi (reformcu din söylemi, sömürgecilik tecrübesi ve eğitim tartışmaları) hem de tarihsel anlatının dil ve muhtevası dikkate alınarak değerlendirilmiştir. Abduh’un “tayran ebâbîl”, “hicâreten min siccîl” ve “keasfin me’kûl” ifadelerini hastalık ve onun tezahürleriyle ilişkilendiren yorumu, modern bilimsel bilgiden yararlanma niyeti taşısa da metnin vurguladığı ani ve belirli bir müdahale tasviriyle tam olarak örtüşmemektedir. Sonuç olarak çalışma, Abduh’un Fîl Sûresi tefsirinin mu‘cizeyi rasyonelleştirme çabasının sınırlarını görünür kıldığını; söz konusu yaklaşımın hem metnin anlam örgüsü hem de tarihsel bağlam açısından ikna edici bir bütünlük üretemediğini savunmaktadır. Bu nedenle Abduh’un yorumunun, klasik mu‘cize anlayışından ayrışan ve geniş kabul görmeyen istisnaî (şâz) bir yorum olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Zitieren
APA
Yıldızhan, H. (2026). Muhammed Abduh’un Fil Olayına Yaklaşımı ve Modern Tıp Açısından Bunun İmkânı Üzerine Bir Değerlendirme. Kocaeli İlahiyat Dergisi, 10(1), 54-76. https://doi.org/10.64270/kider.1871756
Vancouver
Yıldızhan H. Muhammed Abduh’un Fil Olayına Yaklaşımı ve Modern Tıp Açısından Bunun İmkânı Üzerine Bir Değerlendirme. Kocaeli İlahiyat Dergisi. 2026;10(1):54-76. doi:10.64270/kider.1871756
BibTeX
@article{Yldzhan2026,
author = {Yıldızhan, Hakan},
title = {Muhammed Abduh’un Fil Olayına Yaklaşımı ve Modern Tıp Açısından Bunun İmkânı Üzerine Bir Değerlendirme},
journal = {Kocaeli İlahiyat Dergisi},
year = {2026},
volume = {10},
number = {1},
pages = {54--76},
doi = {10.64270/kider.1871756}
}
EUVIMED