พลวัตภาพตัวแทนและวาทกรรมความหลากหลายทางเพศ ในภาพยนตร์ไทยยุคสมรสเท่าเทียม (พ.ศ. 2560–2568)
วารสารสังคมศึกษาปริทรรศน์ · 26.04.2026 · 2 (3)
DOI: 10.64186/jsp3439 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift วารสารสังคมศึกษาปริทรรศน์, online erschienen am 26.04.2026. Verfasst von สุรศักดิ์ บุญอาจ und 3 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 39 Literaturangaben. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY-NC-ND 4.0).
Abstract (Originalsprache)
บทความวิจัยนี้มุ่งศึกษาพลวัตภาพตัวแทนและวาทกรรมความหลากหลายทางเพศในภาพยนตร์ไทยช่วง พ.ศ. 2560–2568 ซึ่งผู้วิจัยนิยามว่าเป็นช่วงเปลี่ยนผ่านสำคัญภายใต้บริบทสมรสเท่าเทียม โดยมีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อวิเคราะห์กลวิธีการนำเสนอภาพตัวแทนของกลุ่มหลากหลายทางเพศในภาพยนตร์ไทย และ 2) เพื่อตรวจสอบวาทกรรมและโครงสร้างอุดมการณ์ที่ปรากฏในภาพยนตร์กระแสหลักและภาพยนตร์อิสระ การวิจัยใช้ระเบียบวิธีเชิงคุณภาพ โดยศึกษาแนวคิดว่าด้วยภาพตัวแทน ทฤษฎีเควียร์ สัญวิทยา และโครงสร้างเรื่องเล่าเป็นกรอบการวิจัยหลัก กลุ่มตัวอย่างคือภาพยนตร์ไทยขนาดยาวจำนวน 16 เรื่องที่เผยแพร่ระหว่าง พ.ศ. 2560–2568 ใช้วิธีคัดเลือกแบบเจาะจงให้ครอบคลุมทั้งภาพยนตร์อิสระและศิลปะ ภาพยนตร์กระแสหลักเชิงพาณิชย์ ภาพยนตร์ที่สนทนากับกฎหมาย และกรณีศึกษาเชิงวิพากษ์ เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบบันทึกและแบบวิเคราะห์ตัวบทภาพยนตร์ การวิเคราะห์ข้อมูลใช้การวิเคราะห์ตัวบทและการวิเคราะห์วาทกรรมเชิงวิพากษ์ ผลการวิจัยพบว่า ในด้านกลวิธีการนำเสนอภาพตัวแทน ภาพยนตร์อิสระมีแนวโน้มเลื่อนตำแหน่งตัวละครเควียร์จากชายขอบสู่ศูนย์กลางของเรื่องเล่า ประกอบสร้างอัตลักษณ์บนจุดตัดของโครงสร้างอำนาจหลายมิติ และใช้สุนทรียศาสตร์แบบกวีนิพนธ์ทางภาพและโครงเรื่องที่ไม่ยึดติดสูตรสำเร็จ ขณะที่ภาพยนตร์กระแสหลักยังคงพึ่งพาภาษาภาพและโทนอารมณ์ที่มองโลกในแง่ดีต่อความเป็นเควียร์ ควบคู่กับการทำให้ตัวละครหลากหลายทางเพศเป็นสินค้าในเศรษฐกิจสีชมพูและทุนนิยมวาย ในระดับวาทกรรมและอุดมการณ์ การศึกษาพบความตึงเครียดระหว่างความพยายามท้าทายบรรทัดฐานรักต่างเพศกับการผลิตซ้ำมายาคติเดิม ภาพยนตร์อิสระบางเรื่องใช้ตัวละครเควียร์เป็นจุดตั้งคำถามต่อรัฐ ศาสนา ชนชั้น และกฎหมาย ขณะที่ภาพยนตร์กระแสหลักและกรณีศึกษาเชิงวิพากษ์บางเรื่องยังคงใช้โครงเรื่องโศกนาฏกรรมของตัวละครหลากหลายทางเพศ มุกตลก และลูกเล่นเชิงพาณิชย์ที่ตอกย้ำภาพเหมารวม หรือทำให้ความหลากหลายทางเพศกลายเป็นเพียงฉากประกอบปราศจากน้ำหนักเชิงเนื้อหา องค์ความรู้จากงานวิจัยชี้ให้เห็นว่า แม้การรับรองสมรสเท่าเทียมจะเพิ่มระดับการมองเห็นของความรักเควียร์ในเชิงนิตินัย แต่ภาพยนตร์ไทยในยุคนี้ยังสะท้อนทั้งจุดสูงสุดของการมองเห็นและจุดวิกฤตของการเป็นตัวแทนไปพร้อมกัน โดยผลการศึกษาอาจใช้เป็นฐานคิดสำหรับการออกแบบการเล่าเรื่อง การวิจารณ์ และการกำหนดนโยบายที่ส่งเสริมการนำเสนอความหลากหลายทางเพศอย่างเคารพศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์มากขึ้น
Zitieren
APA
บุญอาจ, ส., จุฬากาญจน์, ส., เปล่งดีสกุล, บ., & กวาดามูซ, โ. อ. (2026). พลวัตภาพตัวแทนและวาทกรรมความหลากหลายทางเพศ ในภาพยนตร์ไทยยุคสมรสเท่าเทียม (พ.ศ. 2560–2568). วารสารสังคมศึกษาปริทรรศน์, 2(3). https://doi.org/10.64186/jsp3439
Vancouver
บุญอาจ ส, จุฬากาญจน์ ส, เปล่งดีสกุล บ, กวาดามูซ โอ. พลวัตภาพตัวแทนและวาทกรรมความหลากหลายทางเพศ ในภาพยนตร์ไทยยุคสมรสเท่าเทียม (พ.ศ. 2560–2568). วารสารสังคมศึกษาปริทรรศน์. 2026;2(3). doi:10.64186/jsp3439
BibTeX
@article{2026,
author = {บุญอาจ, สุรศักดิ์ and จุฬากาญจน์, สุธีย์ and เปล่งดีสกุล, บุรินทร์ and กวาดามูซ, โธมัส อี.},
title = {พลวัตภาพตัวแทนและวาทกรรมความหลากหลายทางเพศ ในภาพยนตร์ไทยยุคสมรสเท่าเทียม (พ.ศ. 2560–2568)},
journal = {วารสารสังคมศึกษาปริทรรศน์},
year = {2026},
volume = {2},
number = {3},
doi = {10.64186/jsp3439}
}
EUVIMED