Yapay Zekâ Destekli Çeviride Dilsel ve Kültürel Sadakat: İngilizce-Türkçe Edebi Kısa Öykülerde DeepL ve İnsan Çevirilerinin Karşılaştırmalı Analizi
International Journal of Language and Translation Studies · 2025
DOI: 10.63673/lotus.1662868 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift International Journal of Language and Translation Studies, 2025. Verfasst von Mustafa Dolmacı.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışmada, İngilizceden Türkçeye çevrilen kurgusal kısa öykülerde DeepL’ın makine çevirileri ile insan çevirileri arasındaki farkları, Katharina Reiss’in çeviri eleştirisi modeli kullanılarak dilbilimsel bileşenler açısından incelenmektedir. Beş edebi eserden alınan ve DeepL ile profesyonel insan çevirmenler tarafından çevrilen 381 cümle karşılaştırılmış ve farklılıklar belirlenmiştir. En yaygın farklılık türü sözcüksel farklılık olup (%33,86), ardından anlamsal farklılık (%22,05), yakın anlamlılık (%20,73), dilbilgisel farklılık (%9,16), mantıksız (yanlış çeviri) olma durumu (%8,40) ve üslup açısından farklılık (%5,77) olarak sıralanmıştır. DeepL, basit ve doğrudan kelimeleri başarıyla çevirirken kültürel nüanslı ifadeler, mecazi dil ve bağlamsal uyarlamalarda zorlanmıştır. İnsan çevirmenler hedef kültür odaklı yöntemlerle edebi estetiği korurken, DeepL kaynak metne bağlı kelimesi kelimesine çeviri stratejileri kullanmış, bu da karmaşık anlatısal tutarsızlıklara yol açmıştır. Çalışmada 32 hatalı DeepL çevirisi tespit edilerek edebi metinler için son düzenleme gerekliliği vurgulanmıştır. Sonuçlar, DeepL’in üslup inceliklerini ve kültürel göndermeleri aktarmadaki sınırlarını ortaya koyarken, edebi metinlerin sanatsal ve duygusal zenginliğini korumada insan çevirmenlerin vazgeçilmez rolünü pekiştirmektedir. Bu çalışma, yapay zekâ destekli çeviri araçlarını edebi bağlamda değerlendirmekte ve yapay zekânın verimliliği ile insanın kültürel-yaratıcı deneyimini birleştiren hibrit modeller önermektedir.
Zitieren
APA
Dolmacı, M. (2025). Yapay Zekâ Destekli Çeviride Dilsel ve Kültürel Sadakat: İngilizce-Türkçe Edebi Kısa Öykülerde DeepL ve İnsan Çevirilerinin Karşılaştırmalı Analizi. International Journal of Language and Translation Studies. https://doi.org/10.63673/lotus.1662868
Vancouver
Dolmacı M. Yapay Zekâ Destekli Çeviride Dilsel ve Kültürel Sadakat: İngilizce-Türkçe Edebi Kısa Öykülerde DeepL ve İnsan Çevirilerinin Karşılaştırmalı Analizi. International Journal of Language and Translation Studies. 2025. doi:10.63673/lotus.1662868
BibTeX
@article{Dolmac2025,
author = {Dolmacı, Mustafa},
title = {Yapay Zekâ Destekli Çeviride Dilsel ve Kültürel Sadakat: İngilizce-Türkçe Edebi Kısa Öykülerde DeepL ve İnsan Çevirilerinin Karşılaştırmalı Analizi},
journal = {International Journal of Language and Translation Studies},
year = {2025},
doi = {10.63673/lotus.1662868}
}
EUVIMED