SERA GAZI AZALTIMINDA EMİR-KOMUTA YAKLAŞIMLARI VE PİYASA TEMELLİ MEKANİZMALAR: KARBON VERGİSİ VE EMİSYON TİCARETİ SİSTEMİ
Karabük Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi · 20.06.2026 · 6 (1)
DOI: 10.63233/kbuiibfdergisi.1807261 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Karabük Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, online erschienen am 20.06.2026. Verfasst von Tayfun Varnalı. Die Arbeit nennt 95 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Küresel iklim değişikliği, artan sera gazı emisyonlarının yol açtığı çevresel, ekonomik ve toplumsal etkiler nedeniyle günümüzün en önemli küresel sorunlarından biri hâline gelmiştir. 2015 Paris Anlaşması sonrasında ülkeler, düşük karbonlu kalkınma stratejileri doğrultusunda ulusal katkı beyanlarını uygulamaya koymuş; ancak mevcut önlemler küresel emisyonların yapısal olarak azalmasını sağlamada yetersiz kalmıştır. Bu çalışma, betimsel veri analiziyle desteklenmiş yapılandırılmış anlatısal literatür incelemesi kapsamında, sera gazı azaltımına yönelik iki temel politika yaklaşımını; emir-komuta temelli düzenlemeler ile piyasa temelli mekanizmaları karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Çalışmada literatür taraması Scopus, Web of Science, ScienceDirect veri tabanları ile OECD, IEA, Our World in Data ve EEA gibi uluslararası kurumların veri setleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Tarama 2010–2025 dönemini kapsamaktadır. Elde edilen veriler, tanımlayıcı analiz yöntemiyle değerlendirilmiş; sektörel (enerji, ulaştırma, sanayi) ve bölgesel (Asya, Avrupa, Kuzey Amerika) eğilimler incelenmiştir. Analiz bulguları, küresel emisyonların 2010–2023 döneminde genel olarak artış eğilimini sürdürdüğünü, yalnızca 2020 yılında pandemi etkisiyle geçici bir düşüş yaşandığını göstermektedir. Asya’da emisyon artışı devam ederken, Avrupa ve Kuzey Amerika’da azalma eğilimi belirginleşmiştir. Emisyon ticareti sistemi (ETS), toplam emisyon hedeflerini korurken maliyet etkinliği ve esneklik sağlaması bakımından öne çıkmaktadır. Sonuç olarak, çalışma karbon vergisi ve ETS gibi piyasa temelli araçların, emir-komuta düzenlemeleri ile ve birbirini tamamlayıcı biçimde uygulanmasının gerekliliğini ortaya koymaktadır. Bulgular, karar alıcılara düşük karbonlu kalkınma sürecinde politika çeşitlendirmesi için bütüncül bir değerlendirme zemini sunmaktadır.
Zitieren
APA
Varnalı, T. (2026). SERA GAZI AZALTIMINDA EMİR-KOMUTA YAKLAŞIMLARI VE PİYASA TEMELLİ MEKANİZMALAR: KARBON VERGİSİ VE EMİSYON TİCARETİ SİSTEMİ. Karabük Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(1). https://doi.org/10.63233/kbuiibfdergisi.1807261
Vancouver
Varnalı T. SERA GAZI AZALTIMINDA EMİR-KOMUTA YAKLAŞIMLARI VE PİYASA TEMELLİ MEKANİZMALAR: KARBON VERGİSİ VE EMİSYON TİCARETİ SİSTEMİ. Karabük Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 2026;6(1). doi:10.63233/kbuiibfdergisi.1807261
BibTeX
@article{Varnal2026,
author = {Varnalı, Tayfun},
title = {SERA GAZI AZALTIMINDA EMİR-KOMUTA YAKLAŞIMLARI VE PİYASA TEMELLİ MEKANİZMALAR: KARBON VERGİSİ VE EMİSYON TİCARETİ SİSTEMİ},
journal = {Karabük Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi},
year = {2026},
volume = {6},
number = {1},
doi = {10.63233/kbuiibfdergisi.1807261}
}
EUVIMED