Muş ve Bitlis’te Kutsal Ziyaretgâhlar: Türbe ve Yatır Etrafında Şekillenen Ritüel Pratikleri
Uluslararası Halkbilimi Araştırmaları Dergisi · 31.05.2026 · 9 (1) · 23-42
DOI: 10.61729/uhad.1829130 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Uluslararası Halkbilimi Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 31.05.2026. Verfasst von Resul Kiliç. Die Arbeit nennt 76 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Çalışmada, Muş ve Bitlis illerinde yer alan türbe ve kutsal ziyaret alanları etrafında şekillenen halk inançları ile ritüelleri halk bilimsel bir perspektiften analiz etmek amaçlanmaktadır. Araştırma sahasının seçilme gerekçesi her iki ilin tarih boyunca birçok millet ve dinî yapıyı bünyesinde barındırmış olması ve bu kültürel çeşitliliğin günümüz halk dindarlığına nasıl yansıdığını ortaya koyma isteğidir. Alan araştırması kapsamında işlevini yitirdiği belirlenen türbeler kapsam dışında bırakılmış; incelemenin odağını güncel olarak ziyaret edilen türbeler ile kutsal mekânlar oluşturmuştur. Saha çalışması sürecinde 106 kaynak kişiyle görüşmeler yapılmış, katılımcıların rızası doğrultusunda ses kayıtları alınmış ve türbelere ilişkin fotoğraflar çekilerek görsel veri seti oluşturulmuştur. Kuramsal çerçeve Muş ve Bitlis bölgeleriyle sınırlanan halk ritüelleri ve bu ritüellerin güncel pratiklerdeki yansımaları üzerine temellendirilmiştir. Çalışmanın temel hedefi, bölgedeki türbelerin kapsamlı bir envanterini çıkarmaktan ziyade, halkın türbe ve ziyaret yerlerine yönelik algılarını, bu mekânlar etrafında şekillenen ritüelleri ve söz konusu ritüellerin sosyo-kültürel işlevlerini değerlendirmektir. Muş ve Bitlis’te türbe ve ziyaret kültürüne ilişkin bu geniş ölçekli incelemenin, literatürdeki boşluğu doldurarak bölge halk dindarlığının ritüel pratiklerine dair bütüncül bir bakış sunması öngörülmektedir. Elde edilen veriler, ritüellerin yalnızca dinî bir pratik olarak değil, aynı zamanda toplumsal dayanışmayı, kolektif kimliği ve kültürel sürekliliği güçlendiren sembolik mekanizmalar olarak işlediğini göstermektedir. Bu sonuçlar, bölgedeki ziyaret kültürünün hem bireysel hem de toplumsal düzeyde çok katmanlı bir işlevselliğe sahip olduğunu ortaya koymaktadır.
Zitieren
APA
Kiliç, R. (2026). Muş ve Bitlis’te Kutsal Ziyaretgâhlar: Türbe ve Yatır Etrafında Şekillenen Ritüel Pratikleri. Uluslararası Halkbilimi Araştırmaları Dergisi, 9(1), 23-42. https://doi.org/10.61729/uhad.1829130
Vancouver
Kiliç R. Muş ve Bitlis’te Kutsal Ziyaretgâhlar: Türbe ve Yatır Etrafında Şekillenen Ritüel Pratikleri. Uluslararası Halkbilimi Araştırmaları Dergisi. 2026;9(1):23-42. doi:10.61729/uhad.1829130
BibTeX
@article{Kili2026,
author = {Kiliç, Resul},
title = {Muş ve Bitlis’te Kutsal Ziyaretgâhlar: Türbe ve Yatır Etrafında Şekillenen Ritüel Pratikleri},
journal = {Uluslararası Halkbilimi Araştırmaları Dergisi},
year = {2026},
volume = {9},
number = {1},
pages = {23--42},
doi = {10.61729/uhad.1829130}
}
EUVIMED