Abdullah Azzam’ın Şiddet Yanlısı Akımlara Karşı Tutumu
Düzce İlahiyat Dergisi · 30.06.2026 · 10 (1) · 122-134
DOI: 10.61272/duid.1871634 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Düzce İlahiyat Dergisi, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Ali Rıza Akgün. Die Arbeit nennt 41 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, modern cihad söyleminin teşekkül ettiği kritik bir tarihsel bağlamda Abdullah Azzam’ın fikrî konumunu ve radikal/şiddet yanlısı eğilimlerle arasındaki ayrışmayı analiz etmeyi amaçlamaktadır. Filistin’de doğan ve eğitimini Şam Üniversitesi ile el-Ezher Üniversitesi’nde fıkıh ve usûl-i fıkıh alanında tamamlayan Azzam, ilmî formasyonunu İhvân-ı Müslimîn’in ıslahatçı düşünce geleneğiyle bütünleştirerek, özellikle 1980’li yıllarda Afganistan’da şekillenen direniş sürecinde belirleyici bir entelektüel ve pratik rol üstlenmiştir. Çalışmanın temel problemi, Afgan cihadı sürecinde ortaya çıkan ve şiddeti genelleştiren radikal eğilimler karşısında Azzam’ın geliştirdiği dinî ve teorik pozisyonun mahiyetini ortaya koymaktır. Bu bağlamda, 1980’li yılların ortalarından itibaren Arap-İslâm dünyasının farklı bölgelerinden Afganistan’a yönelen grupların, savaşın ürettiği kriz ortamında tekfirci ve dışlayıcı bir söylem geliştirdiği; yerel dinî pratikleri bid‘at ve itikadî sapma olarak kodladığı görülmektedir. Buna karşılık Azzam’ın, cihadı işgal bağlamıyla sınırlayan, toplumsal bütünlüğü önceleyen ve tekfiri reddeden bir yaklaşım geliştirdiği tespit edilmektedir. Araştırma, nitel yöntem çerçevesinde biyografik veriler, Azzam’ın eserleri ve dönemin fikrî tartışmaları üzerinden yürütülen metin analizine dayanmaktadır. Bulgular, Azzam’ın yaklaşımının, küresel ölçekte şiddeti meşrulaştıran cihat söylemlerine karşı erken dönem bir sınırlandırma ve dengeleme girişimi olarak değerlendirilebileceğini ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, bu tutumun şiddet yanlısı çevreler tarafından eleştirilmesi ve dışlanması, Azzam’ın sahadaki konumunu tartışmalı hale getirmiş; 1989 yılında uğradığı suikast sonrasında ortaya çıkan otorite boşluğu ise radikal yapıların güç kazanmasını kolaylaştırmıştır. Sonuç olarak çalışma, modern cihad söyleminin dönüşümünde Azzam’ın temsil ettiği sınırlayıcı yaklaşım ile radikal şiddet paradigması arasındaki kırılmayı görünür kılmakta ve bu ayrışmanın günümüz İslâmî hareketlerini anlamada anahtar bir rol oynadığını ileri sürmektedir.
Zitieren
APA
Akgün, A. R. (2026). Abdullah Azzam’ın Şiddet Yanlısı Akımlara Karşı Tutumu. Düzce İlahiyat Dergisi, 10(1), 122-134. https://doi.org/10.61272/duid.1871634
Vancouver
Akgün AR. Abdullah Azzam’ın Şiddet Yanlısı Akımlara Karşı Tutumu. Düzce İlahiyat Dergisi. 2026;10(1):122-134. doi:10.61272/duid.1871634
BibTeX
@article{Akgn2026,
author = {Akgün, Ali Rıza},
title = {Abdullah Azzam’ın Şiddet Yanlısı Akımlara Karşı Tutumu},
journal = {Düzce İlahiyat Dergisi},
year = {2026},
volume = {10},
number = {1},
pages = {122--134},
doi = {10.61272/duid.1871634}
}
EUVIMED