CUMHURİYETİN ZİHİNSEL VE KÜLTÜREL TAŞLARI: SATRANÇ (1923-1991)
Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi · 22.06.2026 · (118) · 341-366
DOI: 10.60163/tkhcbva.1714155 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, online erschienen am 22.06.2026. Verfasst von Demet Cansız. Die Arbeit nennt 65 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Satranç, kökeni oldukça eski tarihlere dayanan bir çeşit zekâ ve strateji oyunudur. Oyunun zihinsel gelişim ve askerî eğitime sunduğu olumlu katkılar Türk dünyasında köklü ve seçkin bir yer elde etmesine vesile olmuştur. Nitekim iki dimağın mücadelesi şeklinde tanımlanan satranç oyunu Türk hakanları tarafından belirli taşlar aracılığıyla savaş taktiklerinin uygulandığı bir simülasyon alanı olarak görülmüştür. Satrancın icadı ve yayılış güzergâhı hakkında farklı iddialar mevcuttur. Bu bağlamda bazı Türk tezleri ortaya atılmışsa da dünyadaki hâkim görüş oyunun Hindistan menşeili olduğu yönündedir. Bununla birlikte Türklerin satranç oyununun gelişimine sunduğu mühim katkılar literatürdeki yerini almıştır. Satranç, Türk dünyasında bir çeşit savaş ve taktik oyunu olarak kabul edildiğinden askerî eğitim yönüyle önem kazanmıştır. Aynı zamanda Türk kültür, sanat, tarih ve edebiyat alanlarını da etkilemiştir. Satrancın izleri saray hayatına da yansımıştır. Osmanlı Devleti’nde satranç, halk arasında bir çeşit eğlence aracı iken, sarayda ise daha çok eğitim maksadıyla ön plana çıkmıştır. Cumhuriyet döneminde tamamen büyüme ve gelişme sürecine giren satranç kurumsal bir kimlik kazanmıştır. Cumhuriyetin ilk yıllarında eğitim hayatına dahil edilen satranç oyunu, profesyonel kulüplerin kurulması ile ivme kazanmıştır. Bu çalışmada tarihî seyir içerisinde Türklerin satranç oyununa ilgisi, satrancın Türk kültür, medeniyet, eğitim, sanat, edebiyat ve toplum hayatındaki yeri vurgulanmaya çalışılmıştır. Cumhuriyet dönemindeki ilerleme süreci ulusal ve uluslararası gelişmeler çerçevesinde şekillendirilmiştir.
Zitieren
APA
Cansız, D. (2026). CUMHURİYETİN ZİHİNSEL VE KÜLTÜREL TAŞLARI: SATRANÇ (1923-1991). Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, 341-366. https://doi.org/10.60163/tkhcbva.1714155
Vancouver
Cansız D. CUMHURİYETİN ZİHİNSEL VE KÜLTÜREL TAŞLARI: SATRANÇ (1923-1991). Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi. 2026:341-366. doi:10.60163/tkhcbva.1714155
BibTeX
@article{Cansz2026,
author = {Cansız, Demet},
title = {CUMHURİYETİN ZİHİNSEL VE KÜLTÜREL TAŞLARI: SATRANÇ (1923-1991)},
journal = {Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi},
year = {2026},
number = {118},
pages = {341--366},
doi = {10.60163/tkhcbva.1714155}
}
EUVIMED