การหาค่าความไม่แน่นอนของการวัดเชิงเทคนิคและการทวนสอบวิธีการตรวจสอบ ปริมาณโคลิฟอร์มด้วยวิธี Multiple Tube Fermentation ในตัวอย่างน้ำบริโภค ในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท น้ำแข็ง และน้ำดิบ
วารสารวิทยาศาสตร์ประยุกต์ กรมวิทยาศาสตร์บริการ · 30.06.2026 · 15 (1) · 25-35
DOI: 10.60136/bas.v15.2026.4074 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift วารสารวิทยาศาสตร์ประยุกต์ กรมวิทยาศาสตร์บริการ, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von เด่นชัย วงศรีแก้ว und 4 weiteren Autor:innen. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY-NC-ND 4.0).
Abstract (Originalsprache)
โคลิฟอร์มแบคทีเรีย (Coliform bacteria) เป็นกลุ่มของแบคทีเรียที่ใช้เป็นตัวบ่งชี้ทางชีวภาพ (Bacteriological indicator) ในการตรวจคุณภาพน้ำและอาหาร เพื่อบ่งชี้ถึงสุขอนามัยและคุณภาพของน้ำและอาหารแต่อย่างไรก็ตามห้องปฏิบัติการในประเทศไทยส่วนใหญ่ยังขาดข้อมูลการทวนสอบวิธีการวิเคราะห์ทางจุลชีววิทยาตามแนวทางของ ISO 16140-3:2021 ซึ่งจำเป็นต่อการยกระดับสมรรถนะห้องปฏิบัติการและการยื่นขอรับรอง ISO/IEC 17025 ทั้งนี้การหาค่าความเบี่ยงเบนของวิธีการทดสอบ (SIR) และการทวนสอบวิธีการทดสอบ (Verification) เป็นการแสดงให้เห็นว่าห้องปฏิบัติการ สามารถปฏิบัติตามวิธีได้อย่างถูกต้อง และสร้างความมั่นใจแก่ผู้รับบริการว่าจะได้รับผลการทดสอบที่มีความถูกต้องและน่าเชื่อถือ วัตถุประสงค์ของการศึกษานี้คือเพื่อตรวจสอบความสามารถของห้องปฏิบัติการในการวิเคราะห์ปริมาณโคลิฟอร์มในตัวอย่างน้ำบริโภคในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท น้ำแข็ง น้ำดิบ น้ำสัมผัสอาหาร น้ำปราศจากไอออน (Deionized water; DI water) โดยการประเมินค่าความเบี่ยงเบนภายในห้องปฏิบัติการ (SIR) และค่าความเอนเอียง (Estimated bias; eBias) ตามแนวทางของมาตรฐาน ISO 16140-3:2021 Protocol for the verification of reference methods and validated alternative methods in a single laboratory ด้วยวิธี Multiple Tube Fermentation ซึ่งเลือกระดับการปนเปื้อน 3 ระดับ คือ ระดับต่ำ ระดับกลาง และระดับสูง ที่ 1 cfu/mL, 10 cfu/mL และ 20 cfu/mL ตามลำดับ จากการศึกษาพบว่าค่าความเบี่ยงเบน (SIR) มีค่าเท่ากับ 0.14 และค่า eBias ของตัวอย่างกลุ่ม (ก) มีค่าเท่ากับ 0.00, 0.30 และ 0.05 Log10 MPN/100 mL ตัวอย่างกลุ่ม (ข) ค่าเท่ากับ 0.18, 0.01 และ 0.02 Log10 MPN/100 mL และตัวอย่างกลุ่ม (ค) มีค่าเท่ากับ 0.12, 0.06 และ 0.05 Log10 MPN/100 mL จากการทวนสอบตัวอย่างน้ำทั้ง 3 ประเภท มีค่า SIR และค่า eBias ไม่เกินเกณฑ์การยอมรับ ที่ 0.5 log10 MPN/100 mL แสดงให้เห็นว่าห้องปฏิบัติการสามารถดำเนินการตรวจสอบปริมาณโคลิฟอร์ม โดยใช้วิธี Multiple Tube Fermentation ตามวิธีมาตรฐานของ APHA, AWWA และ WEF ซึ่งมีผลการทดสอบถูกต้องเป็นที่น่าเชื่อถือและสามารถใช้เป็นข้อมูลประกอบการยื่นขอการรับรองความสามารถห้องปฏิบัติการทดสอบตามมาตรฐาน ISO/IEC 17025:2017 ได้ ดังนั้น วิธีการทดสอบด้วยเทคนิค Multiple Tube Fermentation method จึงเหมาะสมสำหรับการใช้ในระบบเฝ้าระวังคุณภาพน้ำดื่ม โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับการประเมินและตรวจสอบการปนเปื้อนของจุลินทรีย์จากแบคทีเรียโคลิฟอร์ม ซึ่งจะช่วยให้มั่นใจได้ถึงความปลอดภัยทางจุลชีววิทยาของน้ำบริโภคในภาชนะที่ปิดสนิท น้ำแข็ง และน้ำดิบ และมีบทบาทสำคัญในการปกป้องสุขภาพของประชาชนทั้งในระดับชุมชนและระดับประเทศ
Zitieren
APA
วงศรีแก้ว, เ., แจ่มกลาง, ม., วังบุญ, ช., เกียรติประเสร็ฐ, พ., & เป็นเครือ, ว. (2026). การหาค่าความไม่แน่นอนของการวัดเชิงเทคนิคและการทวนสอบวิธีการตรวจสอบ ปริมาณโคลิฟอร์มด้วยวิธี Multiple Tube Fermentation ในตัวอย่างน้ำบริโภค ในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท น้ำแข็ง และน้ำดิบ. วารสารวิทยาศาสตร์ประยุกต์ กรมวิทยาศาสตร์บริการ, 15(1), 25-35. https://doi.org/10.60136/bas.v15.2026.4074
Vancouver
วงศรีแก้ว เ, แจ่มกลาง ม, วังบุญ ช, เกียรติประเสร็ฐ พ, เป็นเครือ ว. การหาค่าความไม่แน่นอนของการวัดเชิงเทคนิคและการทวนสอบวิธีการตรวจสอบ ปริมาณโคลิฟอร์มด้วยวิธี Multiple Tube Fermentation ในตัวอย่างน้ำบริโภค ในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท น้ำแข็ง และน้ำดิบ. วารสารวิทยาศาสตร์ประยุกต์ กรมวิทยาศาสตร์บริการ. 2026;15(1):25-35. doi:10.60136/bas.v15.2026.4074
BibTeX
@article{2026,
author = {วงศรีแก้ว, เด่นชัย and แจ่มกลาง, มัณฑนา and วังบุญ, ชมพูนุท and เกียรติประเสร็ฐ, พงษ์ภัทร and เป็นเครือ, วาสนา},
title = {การหาค่าความไม่แน่นอนของการวัดเชิงเทคนิคและการทวนสอบวิธีการตรวจสอบ ปริมาณโคลิฟอร์มด้วยวิธี Multiple Tube Fermentation ในตัวอย่างน้ำบริโภค ในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท น้ำแข็ง และน้ำดิบ},
journal = {วารสารวิทยาศาสตร์ประยุกต์ กรมวิทยาศาสตร์บริการ},
year = {2026},
volume = {15},
number = {1},
pages = {25--35},
doi = {10.60136/bas.v15.2026.4074}
}
EUVIMED