บริบททางสังคมและวัฒนธรรมผ้าทอย้อมสีธรรมชาติเพื่ออนุรักษ์ภูมิปัญญาโสร่งอีสานจังหวัดบุรีรัมย์
Journal of Home Economics Technology and Innovation · 30.06.2026
DOI: 10.60101/jhet.2026.1466 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Journal of Home Economics Technology and Innovation, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von ฟ้า เจริญรัมย์ und 4 weiteren Autor:innen.
Abstract (Originalsprache)
ผ้าทอจากภูมิปัญญาอีสาน เป็นตัวแทนของศิลปะและวัฒนธรรมไทย การย้อมสีธรรมชาติเพื่อสร้างสีสันที่มีเอกลักษณ์ยาวนานจากวัสดุที่มีแหล่งกำเนิดในท้องถิ่น คือเส้นใยไหม ผ่านการทอมือที่มีลวดลาย รูปแบบการทอที่โดดเด่น เป็นเอกลักษณ์ของภูมิปัญญาอีสาน เรียกว่า "ผ้าโสร่งบุรีรัมย์" ซึ่งได้รับการถ่ายทอดจากรุ่นสู่รุ่น การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์องค์ความรู้ บริบททางผ้าทอย้อมสีธรรมชาติเพื่ออนุรักษ์ภูมิปัญญาโสร่งอีสานจังหวัดบุรีรัมย์ และเป็นแนวทางการจัดการความรู้ด้านการทอผ้าย้อมสีธรรมชาติโสร่งอีสานจังหวัดบุรีรัมย์ การศึกษานี้ศึกษาความรู้และความเชี่ยวชาญในการทอผ้าโสร่งบุรีรัมย์ในบริบททางสังคมและการอนุรักษ์ชุมชนการทอผ้าย้อมสีธรรมชาติในจังหวัดบุรีรัมย์ โดยใช้การสังเกตการณ์แบบไม่มีการมีส่วนร่วมและสัมภาษณ์เชิงลึกกับกลุ่มผู้ให้ข้อมูลหลัก 4 กลุ่ม ในจังหวัดบุรีรัมย์ ได้แก่ กลุ่มช่างทอผ้าไหมที่มีประสบการณ์ผู้นำกลุ่มทอผ้าไหมหรือประธานวิสาหกิจชุมชนทอผ้าไหมในพื้นที่และผู้นำชุมชน (ผู้ใหญ่บ้านหรือปราชญ์ท้องถิ่นที่เชี่ยวชาญเรื่องผ้าไหม) 2) กลุ่มนักวิชาการที่เชี่ยวชาญด้านการย้อมสีธรรมชาติ และสิ่งทอ 3) กลุ่มผู้สืบทอดการทอโสร่งอีสาน และ 4) กลุ่มผู้บริโภค ผลการศึกษาพบว่าการทอผ้าและการย้อมสีธรรมชาติของบุรีรัมย์เป็นมรดกทางวัฒนธรรมได้รับการถ่ายทอดกระบวนการทอลาย การย้อมสีจากวัสดุธรรมชาติ และการสร้างลวดลายที่ได้จากภูมิปัญญาในอดีต และถ่ายทอดทักษะการทอ วิธีการย้อมสี และทัศนคติของชุมชนต่อการอนุรักษ์ศิลปะและวัฒนธรรม: ผ้าทอโสร่งบุรีรัมย์ ชุมชนผ้าทอมีการฟื้นฟูการผลิตผ้าทอ ด้วยปัจจุบันผู้ทอผ้าส่วนใหญ่มีอายุมากขึ้น ไม่สามารถหาทายาทสืบทอดได้ จึงส่งผลให้ความรู้กำลังจะสูญหายไปกับช่างทอเก่าแก่ การศึกษาศึกษาครั้งนี้สอดคล้องกับนโยบายของภาครัฐที่ส่งเสริมให้เกิดการรวบรวมองค์ความรู้ ในชุมชนมากขึ้น อันนำไปสู่การถ่ายทอดและอนุรักษ์ภูมิปัญญาของการทอผ้าโสร่งตามประเด็นที่ได้วิเคราะห์ไว้
Zitieren
APA
เจริญรัมย์, ฟ., มงคลรัตนาสิทธิ์, ร., กี่อาริโย, ช., มหาอินทร์, ก., & ธีรมงคล, ป. (2026). บริบททางสังคมและวัฒนธรรมผ้าทอย้อมสีธรรมชาติเพื่ออนุรักษ์ภูมิปัญญาโสร่งอีสานจังหวัดบุรีรัมย์. Journal of Home Economics Technology and Innovation. https://doi.org/10.60101/jhet.2026.1466
Vancouver
เจริญรัมย์ ฟ, มงคลรัตนาสิทธิ์ ร, กี่อาริโย ช, มหาอินทร์ ก, ธีรมงคล ป. บริบททางสังคมและวัฒนธรรมผ้าทอย้อมสีธรรมชาติเพื่ออนุรักษ์ภูมิปัญญาโสร่งอีสานจังหวัดบุรีรัมย์. Journal of Home Economics Technology and Innovation. 2026. doi:10.60101/jhet.2026.1466
BibTeX
@article{2026,
author = {เจริญรัมย์, ฟ้า and มงคลรัตนาสิทธิ์, รัตนพล and กี่อาริโย, ชญาภัทร์ and มหาอินทร์, ก้องเกียรติ and ธีรมงคล, ประพาฬภรณ์},
title = {บริบททางสังคมและวัฒนธรรมผ้าทอย้อมสีธรรมชาติเพื่ออนุรักษ์ภูมิปัญญาโสร่งอีสานจังหวัดบุรีรัมย์},
journal = {Journal of Home Economics Technology and Innovation},
year = {2026},
doi = {10.60101/jhet.2026.1466}
}
EUVIMED