ปัญหากฎหมายเพื่อแก้ไขปัญหาความเหลื่อมล้ำของการขออภัยโทษแก่ผู้ต้องโทษเป็นการเฉพาะราย
Interdisciplinary Academic and Research Journal · 06.11.2026 · 6 (6) · e297070
DOI: 10.60027/iarj.2026.e297070 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Interdisciplinary Academic and Research Journal, online erschienen am 06.11.2026. Verfasst von ปองภพ ณ สงขลา und 4 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 19 Literaturangaben. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY-NC-ND 4.0).
Abstract (Originalsprache)
ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: ความเหลื่อมล้ำยังเป็นปัญหาเรื้อรังที่ขัดขวางการพัฒนาของไทย โดยเฉพาะความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงความยุติธรรม กรณีการขอพระราชทานอภัยโทษรายบุคคลสะท้อนข้อจำกัดเชิงกฎหมายและกระบวนการ เช่น การตีความที่จำกัดบทบาททนายความ อำนาจฝ่ายบริหารที่กระจุกตัว (รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม/ผู้บัญชาการเรือนจำ) การขาดกลไกตรวจสอบถ่วงดุล และข้อจำกัดด้านเวลา/จำนวนครั้งในการยื่นคำร้อง ซึ่งอาจขัดกับหลักสิทธิมนุษยชนตามรัฐธรรมนูญ 2560 มาตรฐานสหประชาชาติ และ ICCPR งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ (1) ศึกษาแนวคิด ทฤษฎี และพัฒนาการของการอภัยโทษ (2) ศึกษากฎหมายและกระบวนการขออภัยโทษของไทยและต่างประเทศ และ (3) เสนอแนวทางแก้ไขประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ภาค 7 ว่าด้วยอภัยโทษ ระเบียบวิธีการศึกษา: งานวิจัยนี้เป็นการศึกษาเชิงคุณภาพ โดยใช้วิธีการวิจัยเอกสารเป็นหลัก ใช้แหล่งข้อมูลทางวิชาการที่เกี่ยวข้อง เช่น หนังสือ บทความ วารสาร วิทยานิพนธ์ และรายงานการวิจัย ร่วมกับการวิจัยเปรียบเทียบกฎหมายและกระบวนการขออภัยโทษในประเทศไทยและต่างประเทศ งานวิจัยนี้วิเคราะห์ปัญหาและเปรียบเทียบกระบวนการขออภัยโทษในประเทศไทยกับประเทศอื่นๆ ได้แก่ สหราชอาณาจักร ญี่ปุ่น และสหรัฐอเมริกา เลือกสหราชอาณาจักรและญี่ปุ่นมาศึกษาเพราะเป็นประเทศประชาธิปไตยที่มีพระมหากษัตริย์เป็นประมุขเช่นเดียวกับประเทศไทย ส่วนสหรัฐอเมริกาเลือกมาศึกษาเพราะรัฐธรรมนูญของสหรัฐอเมริกามีบทบัญญัติเกี่ยวกับการอภัยโทษเช่นเดียวกับประเทศไทย ผลการศึกษา: (1) การอภัยโทษเป็นพระราชอำนาจ แต่กระบวนการกลั่นกรองควรยึดหลักสิทธิมนุษยชน ความเสมอภาค และการถ่วงดุลอำนาจ (2) บทบัญญัติและระเบียบที่เกี่ยวข้อง (มาตรา 259–262 และกฎ/ระเบียบราชทัณฑ์) มีข้อจำกัดในการปฏิบัติจริงจนก่อความไม่เสมอภาค เมื่อเทียบต่างประเทศพบตัวอย่างกลไกเพิ่มความรอบคอบ เช่น การเปิดช่องให้ยื่นผ่านญาติ/ทนาย และการกำหนดให้หน่วยงานหรือศาลมีส่วนให้ความเห็นประกอบการใช้ดุลพินิจ (3) เสนอแก้ไขให้ “ทนาย/ผู้มีส่วนได้เสีย” (เช่น บิดามารดา บุตร คู่สมรส หรือสถานทูตในคดีคนต่างชาติ) ยื่นคำร้องแทนได้ เพิ่มช่องทางยื่นต่อคณะกรรมการกลั่นกรอง ตรวจสอบอำนาจฝ่ายบริหารโดยให้ศาลที่มีคำพิพากษาถึงที่สุดให้ความเห็น และยกเลิกข้อจำกัด 60 วันสำหรับโทษประหารให้ยื่นได้จนกว่าจะพ้นโทษ ทั้งนี้มิได้กระทบพระราชอำนาจ แต่เพื่อทำให้การกลั่นกรองโปร่งใสและป้องกันการนำสถาบันไปเป็นเครื่องมือทางการเมือง สรุปผล: กฎหมายและระเบียบปัจจุบันเกี่ยวกับการอภัยโทษรายบุคคลยังเอื้อต่อความเหลื่อมล้ำ จึงควรปรับให้ทนายสามารถยื่นแทนได้ เพิ่มกลไกถ่วงดุลโดยศาล/คณะกรรมการ และยกเลิกกรอบเวลา 60 วันในคดีโทษประหาร เพื่อให้กระบวนการเป็นธรรม โปร่งใส และสอดคล้องหลักสิทธิมนุษยชน
Zitieren
APA
สงขลา, ป. ณ., ศิริสานต์, ก., วิวิธคุณากร, ศ., บวบขม, อ., & ลังการ์พินธุ์, เ. (2026). ปัญหากฎหมายเพื่อแก้ไขปัญหาความเหลื่อมล้ำของการขออภัยโทษแก่ผู้ต้องโทษเป็นการเฉพาะราย. Interdisciplinary Academic and Research Journal, 6(6), e297070. https://doi.org/10.60027/iarj.2026.e297070
Vancouver
สงขลา ปณ, ศิริสานต์ ก, วิวิธคุณากร ศ, บวบขม อ, ลังการ์พินธุ์ เ. ปัญหากฎหมายเพื่อแก้ไขปัญหาความเหลื่อมล้ำของการขออภัยโทษแก่ผู้ต้องโทษเป็นการเฉพาะราย. Interdisciplinary Academic and Research Journal. 2026;6(6):e297070. doi:10.60027/iarj.2026.e297070
BibTeX
@article{2026,
author = {สงขลา, ปองภพ ณ and ศิริสานต์, กานดิศ and วิวิธคุณากร, ศิริวดี and บวบขม, อภิชาติ and ลังการ์พินธุ์, เขตไท},
title = {ปัญหากฎหมายเพื่อแก้ไขปัญหาความเหลื่อมล้ำของการขออภัยโทษแก่ผู้ต้องโทษเป็นการเฉพาะราย},
journal = {Interdisciplinary Academic and Research Journal},
year = {2026},
volume = {6},
number = {6},
pages = {e297070},
doi = {10.60027/iarj.2026.e297070}
}
EUVIMED