ผ้าม้ง : พัฒนาการและอัตลักษณ์ของกลุ่มชาติพันธุ์ม้ง กรณีศึกษาตำบลโป่งแยง อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่
Interdisciplinary Academic and Research Journal · 20.05.2026 · 6 (3) · e290540
DOI: 10.60027/iarj.2026.e290540 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Interdisciplinary Academic and Research Journal, online erschienen am 20.05.2026. Verfasst von Jingjing Gao und 2 weiteren Autor:innen. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY-NC-ND 4.0).
Abstract (Originalsprache)
ภูมิหลังและวัตถุประสงค์: ผ้าม้งเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่สะท้อนอัตลักษณ์ของกลุ่มชาติพันธุ์ม้ง ทั้งในด้านวัฒนธรรม ความเชื่อ วิถีชีวิต และประวัติศาสตร์ โดยเฉพาะในพื้นที่ตำบลโป่งแยง อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่ ที่ผ้าม้งยังคงมีบทบาทสำคัญต่อชุมชนในหลากหลายมิติ งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาพัฒนาการของผ้าม้งในตำบลโป่งแยง อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่ และ 2) วิเคราะห์อัตลักษณ์ของกลุ่มชาติพันธุ์ม้งผ่านผ้าม้งในพื้นที่ตำบลโป่งแยง อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่ ระเบียบวิธีการวิจัย: การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) โดยเก็บข้อมูลผ่านการสังเกต การสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้าง การสัมภาษณ์เชิงลึก และการสนทนากลุ่มย่อย จากกลุ่มตัวอย่างจำนวน 40 คน ซึ่งได้จากการเลือกแบบเจาะจงและแบบบังเอิญ กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วย 1) กลุ่มผู้ผลิตผ้าม้งจำนวน 5 คน 2) กลุ่มผู้ที่ค้าขายผ้าม้งจำนวน 10 คน 3) กลุ่มชาวบ้านที่เคยใช้ผ้าม้ง จำนวน 15 คน 4) กลุ่มชาวบ้านที่มีอายุมากกว่า 50 ปีจำนวน 5 คน 5) กลุ่มผู้นำและปราชญ์ชาวบ้านจำนวน 3 คน และ 6) กลุ่มเจ้าหน้าที่หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง จำนวน 2 คน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บข้อมูล ได้แก่ แบบสัมภาษณ์ สมุดบันทึก เครื่องบันทึกเสียง กล้องถ่ายภาพ และโทรศัพท์มือถือ ข้อมูลที่ได้จะนำมาวิเคราะห์ด้วยวิธีการพรรณนาเชิงวิเคราะห์ (Descriptive Analysis) โดยจัดกลุ่มข้อมูลตามประเด็นสำคัญ วิเคราะห์ตามช่วงเวลา และเชื่อมโยงกับกรอบแนวคิดเรื่องอัตลักษณ์เพื่อให้เห็นการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างและความหมายที่สะท้อนผ่านผ้าม้งในมิติต่าง ๆ อย่างครอบคลุม และตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลด้วยวิธีการตรวจสอบแบบสามเส้า (Triangulation) เพื่อเพิ่มความน่าเชื่อถือของผลการวิจัย ผลการวิจัย: 1) ผ้าม้งในตำบลโป่งแยงมีพัฒนาการอย่างต่อเนื่องระหว่างปี พ.ศ. 2530–2567 ทั้งในด้านวัสดุ เทคนิค ลวดลาย การใช้งาน และการสืบทอด เช่น ผ้าทอใยกัญชงมีการปรับเปลี่ยนจากวัสดุพื้นบ้านเป็นวัสดุสมัยใหม่ ผ้าปักมีการปรับลวดลาย สี และเทคนิคให้ตอบสนองตลาด ขณะที่ยังคงรักษาเอกลักษณ์เดิม ส่วนผ้าเขียนเทียนมีพัฒนาการเชิงสร้างสรรค์โดยยังคงภูมิปัญญาดั้งเดิม 2) ผ้าม้งทำหน้าที่เป็นสื่อกลางสำคัญในการสร้าง แสดงออก และต่อรองอัตลักษณ์ของกลุ่มชาติพันธุ์ม้งในหลากหลายมิติ ได้แก่ อัตลักษณ์ทางวัฒนธรรม ประวัติศาสตร์ ชาติพันธุ์ สังคม เศรษฐกิจ เพศ สุนทรียะ และคติความเชื่อ โดยมีผ้าม้งเป็นศูนย์กลางที่เชื่อมโยงอดีตกับปัจจุบัน และสะท้อนพลวัตของอัตลักษณ์ในบริบทร่วมสมัย สรุปผล: การศึกษานี้ชี้ให้เห็นว่าผ้าม้งในตำบลโป่งแยงมิใช่เพียงสิ่งทอในชีวิตประจำวัน แต่เป็นวัตถุทางวัฒนธรรมที่มีชีวิต ซึ่งสะท้อนการปรับตัวของกลุ่มชาติพันธุ์ม้งภายใต้บริบททางสังคม เศรษฐกิจ และนโยบายรัฐที่เปลี่ยนแปลง พร้อมทั้งแสดงให้เห็นความสามารถของชาวม้งในการธำรงคุณค่าเดิมและสร้างความหมายใหม่ของอัตลักษณ์ในโลกยุคปัจจุบัน
Zitieren
APA
Gao, J., มังธานี, เ., & โตอดิเทพย์, ธ. (2026). ผ้าม้ง : พัฒนาการและอัตลักษณ์ของกลุ่มชาติพันธุ์ม้ง กรณีศึกษาตำบลโป่งแยง อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่. Interdisciplinary Academic and Research Journal, 6(3), e290540. https://doi.org/10.60027/iarj.2026.e290540
Vancouver
Gao J, มังธานี เ, โตอดิเทพย์ ธ. ผ้าม้ง : พัฒนาการและอัตลักษณ์ของกลุ่มชาติพันธุ์ม้ง กรณีศึกษาตำบลโป่งแยง อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่. Interdisciplinary Academic and Research Journal. 2026;6(3):e290540. doi:10.60027/iarj.2026.e290540
BibTeX
@article{Gao2026,
author = {Gao, Jingjing and มังธานี, เทพพร and โตอดิเทพย์, ธนิต},
title = {ผ้าม้ง : พัฒนาการและอัตลักษณ์ของกลุ่มชาติพันธุ์ม้ง กรณีศึกษาตำบลโป่งแยง อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่},
journal = {Interdisciplinary Academic and Research Journal},
year = {2026},
volume = {6},
number = {3},
pages = {e290540},
doi = {10.60027/iarj.2026.e290540}
}
EUVIMED