EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Müslüman Çoğunluklu Ülkelerde Cezaî Yaşın Normatif Temelleri

Nurten Zeliha Şahin

İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi · 20.08.2026 · (47) · 373-406

DOI: 10.59777/ihad.1861341 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 20.08.2026. Verfasst von Nurten Zeliha Şahin. Die Arbeit nennt 116 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Bu makale, Müslüman çoğunluklu ülkelerde asgari cezaî sorumluluk yaşının hangi hukuki, tarihî ve kavramsal temeller üzerine inşa edildiğini disiplinler arası bir yaklaşımla incelemektedir. Çalışma, klasik İslâm hukukundaki bulûğ, temyiz ve rüşd kavramlarını, modern ceza kanunlarının oluşum sürecini, uluslararası çocuk adaleti ilkelerini ve çağdaş koruyucu-ıslah edici uygulamaları birlikte değerlendirerek karşılaştırmalı bir inceleme sunmaktadır. Araştırma, bazı Müslüman çoğunluklu ülkelerde görülen düşük asgari ceza sorumluluğu yaşlarının, farklı hukukî ve tarihsel etkenler ışığında değerlendirilmesi gerektiği düşüncesinden hareket etmektedir. Bu bağlamda makale, İslâm hukuku mirasının yanı sıra sömürge döneminde benimsenen ceza kanunlarının, Indian Penal Code (1860)’da yer alan doli incapax karinesi ve Kıta Avrupası hukuk geleneğindeki temyiz kudreti (discernement) anlayışının söz konusu yaş eşiklerinin şekillenmesinde rol oynadığını ileri sürmektedir. Temel tez iki önermeye dayanmaktadır: (i) Klasik fıkıhta cezaî mükellefiyetin belirleyici eşiği bulûğdur; temyiz dönemi (yaklaşık yedi yaş civarı) esasen pedagojik ve ahlaki eğitimle ilişkili bir geçiş evresi olup, tek başına cezaî sorumluluk doğurmaz. (ii) Günümüzde ulusal mevzuatlarda yer alan sabit yaş eşikleri çoğu zaman dinî zorunluluklardan ziyade, hukuk ailesi etkileri, sömürge döneminden devralınan ceza kanunları, modern kanunlaştırma tercihleri ve sosyo-politik öncelikler tarafından şekillendirilmektedir. Makale, bu çerçevede Müslüman çoğunluklu ülkelerin mevzuatını karşılaştırmalı biçimde ele almakta ve beş modelden oluşan bir sınıflandırma önermektedir: (1) Fıkhî referanslı, (2) Common Law etkili, (3) Kıta Avrupası temelli, (4) Sovyet etkili ve (5) melez/paralel rejimler. Bu sınıflandırma, her modelin çocuk adaletine ilişkin temel yaklaşımını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Son bölümde, İslâm hukuk düşüncesinde öne çıkan merhamet, orantılılık, korunma ve ıslah ilkelerinin çağdaş çocuk adaleti politikalarına nasıl ilham verebileceği tartışılmaktadır. Bu bağlamda, hakkaniyet temelli yargılama, sosyal inceleme raporları, adli süreç dışına yönlendirme, uzlaştırma ve rehabilitasyon odaklı uygulamalar üzerinden çocukların korunmasına yönelik daha kapsayıcı, insancıl ve ıslah edici bir adalet anlayışına geçişin mümkün olduğu ileri sürülmektedir.

Zitieren

APA

Şahin, N. Z. (2026). Müslüman Çoğunluklu Ülkelerde Cezaî Yaşın Normatif Temelleri. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, 373-406. https://doi.org/10.59777/ihad.1861341

Vancouver

Şahin NZ. Müslüman Çoğunluklu Ülkelerde Cezaî Yaşın Normatif Temelleri. İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi. 2026:373-406. doi:10.59777/ihad.1861341

BibTeX
@article{ahin2026,
  author = {Şahin, Nurten Zeliha},
  title = {Müslüman Çoğunluklu Ülkelerde Cezaî Yaşın Normatif Temelleri},
  journal = {İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi},
  year = {2026},
  number = {47},
  pages = {373--406},
  doi = {10.59777/ihad.1861341}
}
Kostenlos starten →