EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Türkiye’de İkamet İzni Rejiminin Yeniden Yapılandırılması: Düzenli Göç Yönetimi, İdari Kapasite ve Mali Sürdürülebilirliğe Dayalı Bir Reform Modeli

Anıl Arslan

Uluslararası Beşeri Bilimler ve Eğitim Dergisi · 24.05.2026 · 12 (1) · 102-118

DOI: 10.59304/ijhe.1924281 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Uluslararası Beşeri Bilimler ve Eğitim Dergisi, online erschienen am 24.05.2026. Verfasst von Anıl Arslan. Die Arbeit nennt 14 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitieren

Abstract (Originalsprache)

Bu makale, Türkiye’de yabancıların ikamet izni rejiminin son yıllarda geçirdiği dönüşümü, kamuya açık resmi veriler ve kurumsal raporlar temelinde incelemekte ve mali sürdürülebilirlik ile düzenli göç yönetimini birlikte hedefleyen bir reform önerisi geliştirmektedir. Çalışmanın çıkış noktası, özellikle kısa dönem/turizm eksenli ikamet izinlerinde gözlenen sıkılaşma, mekânsal yoğunlaşmayı önlemeye dönük kayıt kısıtları ve başvuruların ayrıntılı değerlendirilmesine yönelik idari yönelimin, düzenli göç kanallarının daralmasına yol açtığı yönündeki gözlemdir. Göç İdaresi Başkanlığı verileri ve bu verileri derleyen kurumsal raporlar, 2022 sonunda 1.354.094 olan ikamet izinli yabancı stokunun 2023 sonunda 1.107.032’ye, 2024 sonunda 1.056.632’ye gerilediğini, 2025 sonunda ise yeniden 1.151.969’a yükseldiğini göstermektedir. Buna karşılık e-İkamet başvuru hacminin milyonlarla ifade edilen düzeyi, ikamet talebinin yapısal niteliğini koruduğunu göstermektedir. Bu tablo, başvuru hacmi ile fiilen sürdürülen izin stokunun birbirinden ayrıştığı, yani izin rejiminin daha seçici hale geldiği bir döneme işaret etmektedir. Makalede ilk olarak 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu çerçevesinde ikamet izinlerinin hukuki yapısı ve 2022 sonrasındaki kısıtlayıcı yönelim analiz edilmiştir. Ardından 2018–2025 dönemi için ikamet izni stokundaki dalgalanmalar, 2023 ve 2025 yılları itibarıyla uyruk dağılımları ve izin türleri incelenmiştir. Bulgular, kısa dönem ikamet izni stokunun 2023’te toplamın yaklaşık %58’ini oluşturduğunu; Türkmenistan, Rusya, Irak, Suriye, İran ve Azerbaycan gibi ülkelerin düzenli göç stokunda ağırlığını koruduğunu; buna karşılık 2023–2025 arasında Rusya ve Ukrayna kaynaklı savaş etkisinin kısmen sönümlendiğini, Orta Asya ve Orta Doğu kaynaklı kalışların ise yapısal önemini sürdürdüğünü göstermektedir. Çalışmanın temel tezi, kamu düzeni, kamu güvenliği ve kamu sağlığı açısından somut risk taşımayan yabancılar bakımından ikamet izninin daha yönetilebilir, öngörülebilir ve mali katkı yaratan bir düzenli göç kanalı olarak tasarlanmasının statü dışına düşerek düzensiz kalışın artışı ve ekonomik veya fiilî kalış ihtiyacı olan kişilerin uluslararası koruma sistemine yönelişi olmak üzere iki olumsuz sonucun önüne geçebileceğidir. Bu çerçevede çalışma; risk temelli değerlendirmeye dayalı 3, 6 ve 12 aylık kademeli ikamet izinleri, mevcut harç ve kart bedellerine ek ancak kanun yahut yönetmelikle tanımlanmış, şeffaf ve kamu denetimine açık bir “katkı payı”, bu gelirlerin ikamet süreçlerine tahsis edilmesini sağlayacak ring-fenced bütçe mekanizması, illerde yalnızca kamu eliyle çalışan tek durak başvuru ofisleri ile yabancılara yönelik danışmanlık piyasasında fahiş ücret ve dolandırıcılığı azaltacak kamusal prosedür standardizasyonunu önermektedir.Makale, bu önerilerin ancak insan hakları, ayrımcılık yasağı, ölçülülük, eşit işlem ve uluslararası koruma hukukunun amacı dışına itilmemesi ilkeleriyle uyumlu biçimde hayata geçirilmesi halinde meşru ve uygulanabilir olacağını savunmaktadır. Sonuç olarak çalışma, ikamet rejiminin genişletilmesini değil; düzenli göç, mali rasyonalite ve kurumsal kapasite arasında yeni bir denge kurulmasını önermektedir.

Zitieren

APA

Arslan, A. (2026). Türkiye’de İkamet İzni Rejiminin Yeniden Yapılandırılması: Düzenli Göç Yönetimi, İdari Kapasite ve Mali Sürdürülebilirliğe Dayalı Bir Reform Modeli. Uluslararası Beşeri Bilimler ve Eğitim Dergisi, 12(1), 102-118. https://doi.org/10.59304/ijhe.1924281

Vancouver

Arslan A. Türkiye’de İkamet İzni Rejiminin Yeniden Yapılandırılması: Düzenli Göç Yönetimi, İdari Kapasite ve Mali Sürdürülebilirliğe Dayalı Bir Reform Modeli. Uluslararası Beşeri Bilimler ve Eğitim Dergisi. 2026;12(1):102-118. doi:10.59304/ijhe.1924281

BibTeX
@article{Arslan2026,
  author = {Arslan, Anıl},
  title = {Türkiye’de İkamet İzni Rejiminin Yeniden Yapılandırılması: Düzenli Göç Yönetimi, İdari Kapasite ve Mali Sürdürülebilirliğe Dayalı Bir Reform Modeli},
  journal = {Uluslararası Beşeri Bilimler ve Eğitim Dergisi},
  year = {2026},
  volume = {12},
  number = {1},
  pages = {102--118},
  doi = {10.59304/ijhe.1924281}
}
Kostenlos starten →