Hz. Peygamber’i İnsan Yönüyle Anlatmak: Tirmizî’nin eş-Şemâil’i Üzerine Bir Değerlendirme
Dicle İlahiyat Dergisi · 30.06.2026 · 29 (1) · 58-75
DOI: 10.58852/dicd.1901748 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Dicle İlahiyat Dergisi, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Şule Soyal Şenol. Die Arbeit nennt 37 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Allah’ın son peygamberi Hz. Muhammed’in (s.a.s.) diğer peygamberler gibi beşer oluşu, onu müminler için ulaşılabilir bir örnek kılmakla birlikte, vahiy alan bir elçi olması bu örnekliğin çoğu zaman soyut ve teorik bir düzeyde algılanmasına yol açmıştır. Bu algıyı dengeleyen Şemâil ilmi, Hz. Peygamber’in gündelik hayat pratiklerini merkeze alarak onun örnekliğini yaşanabilir bir zeminde görünür kılmayı amaçlamaktadır. Bu makale, Tirmizî’nin (ö. 279/892) Şemâil literatürünün kurucu ve en sistematik eserlerinden biri olan eş-Şemâilü’n-Nebeviyye adlı çalışmasını temel alarak, Hz. Peygamber’in beşerî yönünün nasıl bütüncül bir hayat modeli inşa ettiğini incelemektedir. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi tekniği kullanılarak, eserin tamamından örnekleme yoluyla seçilen ahlak, mizah, gülme, ağlama, ibadet ve yaşam tarzına dair rivayetler tematik ve işlevsel bir okumaya tabi tutulmuştur. Çalışma, Hz. Peygamber’in beşerî özelliklerini yalnızca betimleyici rivayetler olarak ele almakla yetinmeyip, bu özelliklerin Müslüman bireyin duygu dünyası, sosyal ilişkileri ve kulluk pratiği açısından nasıl rehberlik edici bir örneklik ürettiğini ortaya koymayı hedeflemiştir. Elde edilen bulgular, Hz. Peygamber’in olağanüstü ve taklidi imkânsız bir şahsiyet değil; duygularını bastırmadan, ölçü ve hikmet içerisinde yaşayan dengeli bir insan modeli sunduğunu göstermektedir. Böylece Şemâil literatürü, Hz. Peygamber’i tarihsel bir ideal olmaktan çıkararak, her dönemde Müslüman bireyin gündelik hayatına yön verebilecek canlı ve uygulanabilir bir örnekliğe dönüştürmektedir. Bu yönüyle çalışma, Tirmizî’nin Şemâil’ini salt tasvir edici bir literatür olarak değil, beşerî örnekliği merkeze alan işlevsel bir hayat rehberi olarak yorumlaması bakımından alana özgün bir katkı sunmaktadır.
Zitieren
APA
Şenol, Ş. S. (2026). Hz. Peygamber’i İnsan Yönüyle Anlatmak: Tirmizî’nin eş-Şemâil’i Üzerine Bir Değerlendirme. Dicle İlahiyat Dergisi, 29(1), 58-75. https://doi.org/10.58852/dicd.1901748
Vancouver
Şenol ŞS. Hz. Peygamber’i İnsan Yönüyle Anlatmak: Tirmizî’nin eş-Şemâil’i Üzerine Bir Değerlendirme. Dicle İlahiyat Dergisi. 2026;29(1):58-75. doi:10.58852/dicd.1901748
BibTeX
@article{enol2026,
author = {Şenol, Şule Soyal},
title = {Hz. Peygamber’i İnsan Yönüyle Anlatmak: Tirmizî’nin eş-Şemâil’i Üzerine Bir Değerlendirme},
journal = {Dicle İlahiyat Dergisi},
year = {2026},
volume = {29},
number = {1},
pages = {58--75},
doi = {10.58852/dicd.1901748}
}
EUVIMED