Türkiye'de Sürdürülebilir Kalkınmanın Makroekonomik Belirleyicileri: ARDL Tabanlı Ampirik Bir Analiz (1990–2022)
Journal of Business and Trade · 29.06.2026 · 7 (1) · 36-57
DOI: 10.58767/joinbat.1944358 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Journal of Business and Trade, online erschienen am 29.06.2026. Verfasst von Muhammed Emin Arkan. Die Arbeit nennt 62 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Sürdürülebilir kalkınma, küresel ekonomi, sosyal dönüşüm ve çevresel sürdürülebilirlik açısından kritik bir araştırma alanı olarak son yıllarda giderek daha fazla ilgi görmektedir. Bu çalışmada, 1990–2022 dönemi yıllık verileri kullanılarak Türkiye'de nüfus değişimi, ekonomik büyüme, enerji yoğunluğu ve ticari açıklığın Sürdürülebilir Kalkınma Endeksi (SDI) üzerindeki kısa ve uzun dönemli etkileri ARDL eşbütünleşme yöntemiyle incelenmektedir. Hata Düzeltme Modeli katsayısı ECM(−1) = −0.760 olarak tahmin edilmiş ve %1 anlamlılık düzeyinde istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur; bu sonuç kısa dönemde ortaya çıkan sapmaların yaklaşık 1.5 yıl içinde uzun dönem dengesine döneceğine işaret etmektedir. Kısa dönem bulgularına göre; ticari açıklık, nüfus, enerji yoğunluğu ve ekonomik büyümedeki %1'lik artışlar SDI'yi sırasıyla %0.09, %5.00 ve %0.27 oranında pozitif, %-0.52 oranında ise negatif yönde etkilemektedir. Uzun dönem tahminleri incelendiğinde, nüfus değişimindeki %1'lik artışın SDI'yi %2.79 oranında artırdığı, ekonomik büyümedeki %1'lik artışın ise SDI'yi %0.73 oranında azalttığı görülmektedir; her iki sonuç da %1 anlamlılık düzeyinde istatistiksel açıdan güçlüdür. Enerji yoğunluğu %10 anlamlılık düzeyinde SDI üzerinde %0.31 oranında sınırlı bir negatif etki sergilemekte, ticari açıklık katsayısı ise (0.038) uzun dönemde istatistiksel olarak anlamsız kalmaktadır. Toda-Yamamoto nedensellik testi, yalnızca nüfus artışından ticari açıklığa ve nüfus artışından ekonomik büyümeye doğru tek yönlü bir nedensellik ilişkisi olduğunu ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgular, Türkiye'de nüfus dinamiklerinin beşeri sermaye kanalı aracılığıyla hem kısa hem de uzun dönemde kalkınmayı olumlu desteklediğini; buna karşın mevcut büyüme modelinin uzun vadede sürdürülebilir kalkınma hedefleriyle çeliştiğini göstermektedir.
Zitieren
APA
Arkan, M. E. (2026). Türkiye'de Sürdürülebilir Kalkınmanın Makroekonomik Belirleyicileri: ARDL Tabanlı Ampirik Bir Analiz (1990–2022). Journal of Business and Trade, 7(1), 36-57. https://doi.org/10.58767/joinbat.1944358
Vancouver
Arkan ME. Türkiye'de Sürdürülebilir Kalkınmanın Makroekonomik Belirleyicileri: ARDL Tabanlı Ampirik Bir Analiz (1990–2022). Journal of Business and Trade. 2026;7(1):36-57. doi:10.58767/joinbat.1944358
BibTeX
@article{Arkan2026,
author = {Arkan, Muhammed Emin},
title = {Türkiye'de Sürdürülebilir Kalkınmanın Makroekonomik Belirleyicileri: ARDL Tabanlı Ampirik Bir Analiz (1990–2022)},
journal = {Journal of Business and Trade},
year = {2026},
volume = {7},
number = {1},
pages = {36--57},
doi = {10.58767/joinbat.1944358}
}
EUVIMED