Üretken Yapay Zekâ ve Aracı Sorumluluk Rejimi: 5651 Sayılı Kanun'un Yapısal Bağdaşmazlığı ve Reform Seçenekleri
İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi · 28.03.2026 · 11 (1) · 651-708
DOI: 10.58733/imhfd.1879761 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, online erschienen am 28.03.2026. Verfasst von Muhammed Furkan Akıncı. Die Arbeit wurde bisher 1-mal zitiert (Crossref) und nennt 78 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, 5651 sayılı Kanun’daki içerik sağlayıcı, yer sağlayıcı ve erişim sağlayıcı ayrımının üretken yapay zekâ hizmetlerine hangi ölçüde uygulanabileceğini ve bu uyarlamada sorumluluk standardının Avrupa Birliği’nin aracı hizmet sağlayıcılara ilişkin çerçevesiyle (Dijital Hizmetler Tüzüğü) (Digital Services Act, DSA) ve Yapay Zekâ Tüzüğü (Artificial Intelligence Act, AI Act) nasıl tutarlı biçimde kurulabileceğini incelemektedir. Yöntem olarak karşılaştırmalı doktrinel analiz benimsenmiş; Türk hukuku bakımından 5651 sayılı Kanun ile birlikte TBK, TCK, KVKK ve FSEK, AB hukuku bakımından DSA ve Yapay Zekâ Tüzüğü, Amerikan hukuku bakımından ise Communications Decency Act (CDA) inceleme kapsamına alınmıştır. Analiz, üretken yapay zekâ değer zincirinin model sağlayıcı, konuşlandırıcı, kullanıcı katmanlarına ayrıldığını; çekirdek çıkarımın (inference) ise üçüncü kişi içeriklerinin depolanması ve bildirim üzerine münferit içeriğin kaldırılması varsayımına dayanan güvenli liman kurgusuyla yapısal olarak uyuşmadığını göstermektedir. Bu nedenle 5651 sayılı Kanun, ancak kullanıcı içeriğinin kalıcı biçimde saklandığı ve üçüncü kişilere açıldığı barındırma ve yayın özelliklerinde işlevsel olabilir; model ağırlıkları düzeyinde ise kaldırma talebi teknik olarak karşılıksız kalmakta ve ölçülülük sorunları ortaya çıkmaktadır. Çalışma, reform gündemi bakımından üç öneri geliştirmektedir: (i) içeriğin çıkarılması ile erişimin engellenmesi ikiliğini tamamlayan sistem davranışı tedbirleri, (ii) haberdar edilme eşiğini üretken çıktılara uygun biçimde somutlaştıran altı unsurlu bir bildirim standardı ve (iii) bilgi‑kontrol‑müdahale kapasitesi ölçütlerine dayanan rol temelli tahsis matrisi. Ayrıca Anayasa Mahkemesi’nin 5651 sayılı Kanun m. 9’u iptali sonrasında, kişilik haklarına ilişkin başvuru usulünün kademeli müdahale, gerekçeli cevap, karşı bildirim ve şeffaflık güvenceleriyle kanun düzeyinde yeniden kurulması gerektiği savunulmaktadır.
Zitieren
APA
Akıncı, M. F. (2026). Üretken Yapay Zekâ ve Aracı Sorumluluk Rejimi: 5651 Sayılı Kanun'un Yapısal Bağdaşmazlığı ve Reform Seçenekleri. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 11(1), 651-708. https://doi.org/10.58733/imhfd.1879761
Vancouver
Akıncı MF. Üretken Yapay Zekâ ve Aracı Sorumluluk Rejimi: 5651 Sayılı Kanun'un Yapısal Bağdaşmazlığı ve Reform Seçenekleri. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 2026;11(1):651-708. doi:10.58733/imhfd.1879761
BibTeX
@article{Aknc2026,
author = {Akıncı, Muhammed Furkan},
title = {Üretken Yapay Zekâ ve Aracı Sorumluluk Rejimi: 5651 Sayılı Kanun'un Yapısal Bağdaşmazlığı ve Reform Seçenekleri},
journal = {İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi},
year = {2026},
volume = {11},
number = {1},
pages = {651--708},
doi = {10.58733/imhfd.1879761}
}
EUVIMED