EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

İstanbul’un Anadolu Yakasın’daki İstiridye Bezemeli Çeşmeler

Hamza Gündoğdu, Deniz Demir

Ankara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Dergisi · 31.07.2026 · 8 (1) · 68-90

DOI: 10.58608/augsfd.1924550 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Ankara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Dergisi, online erschienen am 31.07.2026. Verfasst von Hamza Gündoğdu und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 26 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Tarihsel süreçte insanlığın her döneminde çeşitli inançlar bağlamında doğada bulunan bazı hayvan, bitki ya da ağaçlar, içlerinde barındırdıkları anlamlar (ya da insanların yükledikleri) dahilinde sembolleştirilmişlerdir. Bu sembollerden biri olan istiridye motifi, Çin kaynaklı olup tarihsel süreçte birçok medeniyet tarafından benimsenmiştir. Bu motif, Batı sanatında kendine yer bulduğu gibi Türk sanatında da (özellikle de mimari alanda) sevilerek uygulanan bir bezeme unsuru olmuştur. Tasarım itibariyle bir noktadan çıkarak ışınsal yivli, dalgalı yüzeyli bir biçim oluşturan istiridye motifi, mimarlık eserlerinin cephelerinde, kapılarda, mihrap ve kubbe geçişlerinde olduğu gibi çeşme mimarisinde de sıkça uygulanmıştır. Bu çalışma kapsamında ele alınan motifin neyi sembolize ettiği hususu, üzerinde durulması gereken bir konudur. Bununla birlikte istiridyenin içinde; doğurganlık, bereket, sonsuzluk, ikinci yaşam gibi anlamları barındırdığı da tespit edilmiştir. Araştırma kapsamında İstanbul’un Anadolu Yakası’nda; Üsküdar Kara Mustafa Paşa Çeşmesi (H.1088/1677), Üsküdar Gülnuş Emetullah Valide Sultan Çeşmesi (H. 1121/1709-1710), Üsküdar Ahmediye Külliyesi Çeşmesi (H. 1133-1134/1721), Üsküdar III. Ahmed Meydan Çeşmesi (H. 1141/1728), Beykoz Kethüda Çeşmesi (H. 1141/1728-1729), Kanlıca Ayşe Hanım Çeşmesi (H. 1141/1728-1729), Kartal Bahriye Nazırı Bozcaadalı Hasan Hüsnü Paşa Çeşmesi (H. 1313/1895), İçerenköy Kodayoğlu Mahmud Bey Çeşmesi (H. 1340/1341-1922) olmak üzere, istiridye motifinin görüldüğü sekiz çeşmeye yer verilmiştir. Burada incelenen çeşmeler, 17.-20 yüzyıl aralığındaki yaklaşık üç yüz yıllık zaman aralığına tekabül etmektedir. Bu örnekler, Batılılaşma döneminde İstanbul çeşme mimarisinde istiridye motifinin yaygınlaştığını göstermektedir.

Zitieren

APA

Gündoğdu, H., & Demir, D. (2026). İstanbul’un Anadolu Yakasın’daki İstiridye Bezemeli Çeşmeler. Ankara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Dergisi, 8(1), 68-90. https://doi.org/10.58608/augsfd.1924550

Vancouver

Gündoğdu H, Demir D. İstanbul’un Anadolu Yakasın’daki İstiridye Bezemeli Çeşmeler. Ankara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Dergisi. 2026;8(1):68-90. doi:10.58608/augsfd.1924550

BibTeX
@article{Gndodu2026,
  author = {Gündoğdu, Hamza and Demir, Deniz},
  title = {İstanbul’un Anadolu Yakasın’daki İstiridye Bezemeli Çeşmeler},
  journal = {Ankara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Dergisi},
  year = {2026},
  volume = {8},
  number = {1},
  pages = {68--90},
  doi = {10.58608/augsfd.1924550}
}
Kostenlos starten →