WIELOWYMIAROWA OCENA JAKOŚCI WOSKU PSZCZELEGO Z WYKORZYSTANIEM ANALIZY POZOSTAŁOŚCI LEKÓW WETERYNARYJNYCH I ŚRODKÓW OCHRONY ROŚLIN ORAZ PRZESIEWOWEJ OCENY WŁAŚCIWOŚCI WOSKU METODĄ WAXONEXT
Scientific Journals of the International Academy of Applied Sciences in Lomza · 30.06.2026 · 101 (1) · 2-32
DOI: 10.58246/nv0y9610 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Scientific Journals of the International Academy of Applied Sciences in Lomza, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Piotr Ponichtera und 3 weiteren Autor:innen. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY-NC 4.0).
Abstract (Originalsprache)
Wosk pszczeli stanowi trwałą, lipofilną matrycę biologiczną, w której mogą kumulować się pozostałości leków weterynaryjnych oraz środków ochrony roślin. Obecność tych substancji ma znaczenie zarówno dla zdrowotności rodzin pszczelich, jak i dla jakości surowca wykorzystywanego do produkcji węzy. Celem badań była ocena występowania pozostałości leków weterynaryjnych i środków ochrony roślin w próbkach wosku pszczelego oraz określenie wybranych parametrów jakościowych wosku z wykorzystaniem metody WaxoNext. Analizie poddano 150 próbek wosku pszczelego pobranych w latach 2025–2026. Oznaczenia pozostałości wykonano akredytowaną metodą zastosowaniem zmodyfikowanej techniki QuEChERS przygotowania próbki oraz metod chromatografii cieczowej i gazowej sprzężonych ze spektrometrią mas. Zakres analityczny obejmował 550 substancji czynnych. Dodatkowo 159 wyników pomiaru poddano klasyfikacji według wartości δ [%] uzyskanej metodą WaxoNext, interpretowanej jako względna odchyłka właściwości próbki od wosku referencyjnego. Pozostałości chemiczne wykryto w 121 spośród 150 próbek, co stanowiło 80,7% badanego materiału. Łącznie oznaczono 10 substancji czynnych, w tym związki należące do grupy leków weterynaryjnych, insektycydów i fungicydów. Najczęściej wykrywano butoksyd piperonylu, stwierdzony w 76 próbkach, kumafos w 70 próbkach oraz tau-fluwalinat w 31 próbkach. W badanym materiale odnotowano również zjawisko wielopozostałościowości: jedną substancję czynną wykryto w 62 próbkach, dwie w 40 próbkach, trzy w 16 próbkach, cztery w 2 próbkach, a sześć substancji czynnych w jednej próbce. Najwyższe średnie stężenie dodatnie uzyskano dla tau-fluwalinatu, natomiast najczęściej występującymi substancjami były związki związane z ochroną rodzin pszczelich przed Varroa destructor oraz z presją chemiczną środowiska rolniczego. Ocena metodą WaxoNext wykazała, że 17 próbek zaklasyfikowano jako wosk dobry, 38 jako wosk o niepewnej jakości, natomiast 104 próbki jako wosk zmodyfikowany, istotnie odbiegający właściwościami od wosku referencyjnego. Wartości δ były istotnie związane z pochodzeniem węzy oraz rodzajem wosku użytego do jej wykonania. Najwyższy udział próbek zmodyfikowanych stwierdzono w grupie węzy zakupionej od producenta, natomiast niższe wartości δ obserwowano w próbkach węzy wykonanej we własnym zakresie lub z powierzonego wosku. Nie wykazano istotnej korelacji między wartością δ a liczbą wykrytych substancji czynnych ani sumą ich stężeń, co wskazuje, że analiza chromatograficzna i metoda WaxoNext opisują odmienne, komplementarne aspekty jakości wosku. Uzyskane wyniki potwierdzają potrzebę systematycznego monitorowania wosku pszczelego, obejmującego zarówno oznaczanie pozostałości chemicznych metodami instrumentalnymi, jak i przesiewową ocenę właściwości fizyczno-mechaniczno-termicznych. Kompleksowa kontrola jakości wosku ma istotne znaczenie dla ograniczenia ryzyka wprowadzania do pasiek zanieczyszczonej lub technologicznie nieodpowiedniej węzy, a tym samym dla zdrowotności rodzin pszczelich i bezpieczeństwa obiegu surowca w gospodarce pasiecznej.
Zitieren
APA
Ponichtera, P., Łozowicka, B., Olszewski, T., & Czenstkowski, Z. (2026). WIELOWYMIAROWA OCENA JAKOŚCI WOSKU PSZCZELEGO Z WYKORZYSTANIEM ANALIZY POZOSTAŁOŚCI LEKÓW WETERYNARYJNYCH I ŚRODKÓW OCHRONY ROŚLIN ORAZ PRZESIEWOWEJ OCENY WŁAŚCIWOŚCI WOSKU METODĄ WAXONEXT. Scientific Journals of the International Academy of Applied Sciences in Lomza, 101(1), 2-32. https://doi.org/10.58246/nv0y9610
Vancouver
Ponichtera P, Łozowicka B, Olszewski T, Czenstkowski Z. WIELOWYMIAROWA OCENA JAKOŚCI WOSKU PSZCZELEGO Z WYKORZYSTANIEM ANALIZY POZOSTAŁOŚCI LEKÓW WETERYNARYJNYCH I ŚRODKÓW OCHRONY ROŚLIN ORAZ PRZESIEWOWEJ OCENY WŁAŚCIWOŚCI WOSKU METODĄ WAXONEXT. Scientific Journals of the International Academy of Applied Sciences in Lomza. 2026;101(1):2-32. doi:10.58246/nv0y9610
BibTeX
@article{Ponichtera2026,
author = {Ponichtera, Piotr and Łozowicka, Bożena and Olszewski, Tadeusz and Czenstkowski, Zenon},
title = {WIELOWYMIAROWA OCENA JAKOŚCI WOSKU PSZCZELEGO Z WYKORZYSTANIEM ANALIZY POZOSTAŁOŚCI LEKÓW WETERYNARYJNYCH I ŚRODKÓW OCHRONY ROŚLIN ORAZ PRZESIEWOWEJ OCENY WŁAŚCIWOŚCI WOSKU METODĄ WAXONEXT},
journal = {Scientific Journals of the International Academy of Applied Sciences in Lomza},
year = {2026},
volume = {101},
number = {1},
pages = {2--32},
doi = {10.58246/nv0y9610}
}
EUVIMED