EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Çocuk Folklorunda Korku Anlatıları ve Korku Haritası: "Uşak Örneği"

Erhan Solmaz

Milli Folklor · 21.03.2026 · 19 (149) · 60-72

DOI: 10.58242/millifolklor.1723635 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Milli Folklor, online erschienen am 21.03.2026. Verfasst von Erhan Solmaz. Die Arbeit nennt 26 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Korku, insanın en temel ve en eski duygularından biri olarak bireyin düşüncelerini, davranışlarını ve yaşam tarzını derinden etkileyen güçlü bir etkendir. Korku, yalnızca bir duygu olmanın öte-sinde; bireyin tehlike, tehdit ya da belirsizlik olarak algıladığı bir durum karşısında verdiği içgüdüsel ve doğal bir tepkidir. Bu tepki, evrimsel süreçte insanın hayatta kalmasına yardımcı olan bir savunma mekanizması olarak şekillenmiştir. Zamanla bu temel tepki, fiziksel olmanın ötesinde, aynı zamanda sosyal ve kültürel bir boyut kazanmış; somut davranışlara, ritüellere, sözlü anlatılara ve toplumsal normlara dönüşerek korku folklorunun doğmasına vesile olmuştur. Günlük yaşamın hemen her alanında kendini gösteren korku, bireysel deneyimlerin ötesine geçerek toplumsal hafızada da yer etmiş, mitik anlatılardan masallara, efsanelerden halk inanışlarına kadar uzanan geniş bir yelpazede ifade bulmuştur. İnsanlar, korkularıyla baş edebilmek, onları anlamlandırmak ve kontrol altına almak için tarih boyunca çeşitli inanç sistemleri, ritüeller, semboller, koruyucu nesneler ve anlatı gelenekleri geliştirmişlerdir. İnsan zihni, bilinmeyen ya da açıklanamayan durumlar karşısında korkuyu duygusal bir tepki olarak değil, bununla birlikte hayatta kalmaya yönelik bir savunma mekanizması olarak işlemiştir. Bu doğrultuda ortaya çıkan korku folkloru, hem bireysel hem de toplumsal düzeyde korkunun ifade edilmesine, yönlendirilmesine ve belirli kalıplar içerisinde kontrol edilmesine olanak tanımıştır. Bu nedenle korku, bireyin iç dünyasına ait psikolojik bir olgu olmanın yanında; toplumların değerlerini, inanç sistemlerini, sosyal normlarını ve kültürel yapısını biçimlendiren önemli bir kültürel unsur olarak değerlendirilmelidir. Toplumların korku karşısında geliştirdiği davranış modelleri, kutsal inanışlar, yasaklar ve koruyucu pratikler, toplumsal düzenin devamlılığında belirleyici rol oynamaktadır. Halk bilimi açısından bakıldığında ise korku, araştırılması gereken zengin bir semboller, ritüeller ve anlatılar dünyasını içerisinde barındırır. Masallar, efsaneler, mitler, halk inanışları ve ritüel pratikleri, korkunun kültürel hafızada nasıl anlamlandırıldığını ve aktarıldığını gösteren önemli kaynaklardır. Bu bağlamda korku, sadece bir duygu değil, aynı zamanda toplumların kimliğini, kolektif hafızasını ve dünyayı algılama biçimlerini şekillendiren güçlü bir kültürel göstergedir. Psikoloji temelli araştırmaların yanı sıra, halk anlatıları, ritüeller ve inanç pratikleri bağlamında yapılacak çalışmalar, korkunun toplumdaki yerinin ve dönüşümünün daha iyi anlaşılmasını sağlayacaktır. Bu çalışmada biz de Uşak Merkez ve Banaz, Sivaslı, Eşme, Karahallı ve Ulubey ilçe ve köylerinde çocuk folklorundaki korku anlatmalarını ve bu anlatmalardaki karakterlerden hareketle bir korku haritası yapmayı hedefledik. Bu araştırma, yaklaşık sekiz aylık bir saha çalışması ve yazılı literatür taraması sonucunda elde edilen veriler ışığında, çocuk folklorundaki korku anlatılarını ve bu anlatılarda yer alan korku figürlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Korku figürleri, “doğaüstü varlıkları ihtiva eden korku anlatıları” ve “ötekini ihtiva eden korku anlatıları” olmak üzere iki ana başlık altında sınıflandırılmıştır. Bunun yanı sıra, söz konusu anlatıların toplumsal ve kültürel bağlamdaki işlevi ile nesiller arası aktarım sürecindeki rolü değerlendirilmiştir. Bu çalışma, çocukların toplumsal normları, ahlaki değerleri ve kültürel mirası içselleştirmelerinde önemli bir araç olan unsurların rolünü ortaya koymayı amaçlamaktadır. Halk bilimsel bir perspektifle yürütülen araştırma, kuramsal çerçeveyi güçlendir-menin yanı sıra alana uygulamalı katkılar sunmayı da hedeflemektedir. Anahtar Kelimeler

Zitieren

APA

Solmaz, E. (2026). Çocuk Folklorunda Korku Anlatıları ve Korku Haritası: "Uşak Örneği". Milli Folklor, 19(149), 60-72. https://doi.org/10.58242/millifolklor.1723635

Vancouver

Solmaz E. Çocuk Folklorunda Korku Anlatıları ve Korku Haritası: "Uşak Örneği". Milli Folklor. 2026;19(149):60-72. doi:10.58242/millifolklor.1723635

BibTeX
@article{Solmaz2026,
  author = {Solmaz, Erhan},
  title = {Çocuk Folklorunda Korku Anlatıları ve Korku Haritası: "Uşak Örneği"},
  journal = {Milli Folklor},
  year = {2026},
  volume = {19},
  number = {149},
  pages = {60--72},
  doi = {10.58242/millifolklor.1723635}
}
Kostenlos starten →