Criterios de diseño y planificación de sistemas de evacuación frente al riesgo de remoción en masa ante la activación de la Falla San Ramón. El caso de “La Reina Alta” en Santiago, Chile
ACE: Architecture, City and Environment · 2026-02 · 20 (60)
DOI: 10.5821/ace.20.60.13587 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift ACE: Architecture, City and Environment, 2026-02. Verfasst von Jorge Inzulza Contardo und 1 weiteren Autor:innen. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY-NC-ND 3.0).
Abstract (Originalsprache)
A Xile, la gestió del risc de desastres és abordada per la Llei 21.364 vigent, la qual crea el Sistema Nacional de Prevenció i Resposta davant Desastres i implementa els comitès per a la prevenció de riscs a escala nacional, provincial, regional i comunal. A més, estableix la creació de Plans Comunals per a la Reducció de Risc de Desastres i els Plans Comunals d'Emergència. Aquests han de ser elaborats pels municipis per ser ingressats i aprovats pel Servei Nacional de Prevenció i Resposta davant Desastres (SENAPRED). No obstant això, aquest procés mostra poc avenç: fins ara, només 13 de les 52 comunes de la Regió Metropolitana de Santiago compten amb aquest tipus de plans. Aquesta investigació aporta directrius per al disseny i la implementació de sistemes d'evacuació a la comuna de La Reina, la qual està afectada per moviments de remoció en massa (lliscaments de terres) com a producte de la possible activació de la Falla San Ramón. Mitjançant una metodologia exploratòria predominantment qualitativa, s'analitza el cas del sector “La Reina Alta, que correspon a la Unitat Veïnal 14”. L'estudi inclou la revisió de documents tècnics de gestió del risc de desastre i 8 entrevistes realitzades a professionals de l'àrea. Es conclou que aquestes directrius són una aportació per al desenvolupament urbà, especialment a escala local, ja que faciliten la implementació de sistemes d'evacuació mitjançant la planificació de vies connectades a espais públics, punts de trobada i una infraestructura pensada com a suport de prevenció i resposta davant desastres. In Chile, disaster risk management is addressed by Law 21,364, which establishes the National System for Disaster Prevention and Response and implements the creation of committees for disaster risk prevention at the national, provincial, regional and communal levels. In addition, it establishes the creation of Communal Plans for Disaster Risk Reduction and Communal Emergency Plans, which must be developed by the municipalities, to be entered and approved by the National Service for Disaster Prevention and Response (SENAPRED). However, this process shows little progress, with only 13 of the 52 communes in the Metropolitan Region of Santiago having this type of plan to date. This research provides guidelines for the design and implementation of evacuation systems in the commune of La Reina, which is affected by mass evacuation due to the activation of the San Ramón Fault. Using a mixed exploratory methodology, the case of “La Reina Alta” which is part of Neighborhood Unit 14 is analyzed, including the review of technical documents on disaster risk management, along with eight interviews with professionals, to provide a complementary instrument to the Communal Disaster Risk Reduction Plan. It is concluded these guidelines contribute to urban development, especially at the local level, facilitating the implementation of evacuation systems, through the planning of roads connected to public spaces and meeting points and infrastructure designed as support for prevention and response to disasters. En Chile, la gestión del riesgo de desastres es abordada por La Ley 21.364 vigente, que crea el Sistema Nacional de Prevención y Respuesta ante Desastres e implementa los comités para la prevención de riesgo de desastres a nivel nacional, provincial, regional y comunal. Además, establece la creación de Planes Comunales para la Reducción de Riesgo de Desastres y los Planes Comunales de Emergencia, los cuales deben ser elaborados por los municipios, para que sean ingresados y aprobados por el Servicio Nacional de Prevención y Respuesta ante Desastres (SENAPRED). Sin embargo, este proceso muestra poco avance, existiendo a la fecha, sólo 13 de las 52 comunas de la Región Metropolitana de Santiago que cuentan con este tipo de planes. La presente investigación aporta con directrices para el diseño e implementación de sistemas de evacuación en la comuna de La Reina, la cual está afecta a remoción en masa producto de la posible activación de la Falla San Ramón. Mediante una metodología exploratoria predominantemente cualitativa, se analiza el caso del sector “La Reina Alta que corresponde a la Unidad Vecinal 14”, incluyendo la revisión de documentos técnicos de gestión del riesgo de desastre junto con 8 entrevistas realizadas a profesionales del área, de manera de entregar directrices de diseño y planificación de sistemas de evacuación con el fin de reducir el Riesgo de Desastres. Se concluye que estas directrices son un aporte para el desarrollo urbano, en especial de nivel local, facilitando la implementación de sistemas de evacuación, mediante la planificación de vías conectadas a espacios públicos y puntos de encuentro e infraestructura pensada como soporte de prevención y respuesta ante desastres.
Zitieren
APA
Contardo, J. I., & Soto, J. E. (2026). Criterios de diseño y planificación de sistemas de evacuación frente al riesgo de remoción en masa ante la activación de la Falla San Ramón. El caso de “La Reina Alta” en Santiago, Chile. ACE: Architecture, City and Environment, 20(60). https://doi.org/10.5821/ace.20.60.13587
Vancouver
Contardo JI, Soto JE. Criterios de diseño y planificación de sistemas de evacuación frente al riesgo de remoción en masa ante la activación de la Falla San Ramón. El caso de “La Reina Alta” en Santiago, Chile. ACE: Architecture, City and Environment. 2026;20(60). doi:10.5821/ace.20.60.13587
BibTeX
@article{Contardo2026,
author = {Contardo, Jorge Inzulza and Soto, Johana Espinoza},
title = {Criterios de diseño y planificación de sistemas de evacuación frente al riesgo de remoción en masa ante la activación de la Falla San Ramón. El caso de “La Reina Alta” en Santiago, Chile},
journal = {ACE: Architecture, City and Environment},
year = {2026},
volume = {20},
number = {60},
doi = {10.5821/ace.20.60.13587}
}
EUVIMED