Espaces imaginaires i wyobraźnia romantyczna: o chopinowskim pedale forte i oparach snu
Studia Chopinowskie · 27.03.2026 · 13
DOI: 10.56693/sc.174 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Studia Chopinowskie, online erschienen am 27.03.2026. Verfasst von Dylan Henderson. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY 4.0).
Abstract (Originalsprache)
Nieukończony Portret Fryderyka Chopina i George Sand pędzla Eugène’a Delacroix z 1838 r. stanowi jeden z emblematów muzycznego romantyzmu. Portret artysty ucieleśniającego „poetyckie królestwo marzeń” (by użyć pamiętnego wyrażenia Heinricha Heinego) przedstawia obraz osoby będącej „tu”, a zarazem egzystującej gdzieś „tam”. Ta wielość jaźni, czy też „rozszczepienie” na sen i jawę, stanowiły częsty temat XIX-wiecznych pisarzy, filozofów i poetów, temat, który pojawia się też niejednokrotnie w korespondencji Chopina. Przez całe życie chopina jego wykonania własnych utworów były niezmiennie i jednomyślnie wychwalane jako niewyrażalne, transcendentalne doświadczenia słuchowe. wyjątkowa umiejętność operowania pedałem forte u chopina często porównywano do technik malarskich, a notowane przezeń instrukcje dotyczące użycia dźwigni były niezwykle szczegółowe i wyrafinowane. Klawiatury, na których powstały dzieła chopina, radykalnie różniły się od współczesnych instrumentów i o ile większość oznaczeń pedałowych Chopina można wiernie odtworzyć na dzisiejszych fortepianach, pojawiają się też w niektórych preludiach, nokturnach i mazurkach pewne fragmenty „eolskie”, które wymagają częstszego i rozważniejszego tłumienia pedałem w celu uniknięcia niepożądanego rozmycia harmonicznego. Seria dwu i trójelementowych porównań własnych wykonań autora na fortepianie Graf z ok. 1819 r. (replika z 2007 r. autorstwa Paula McNulty’ego), oryginalnym fortepianie Pleyela z ok. 1846 r. i Bösendorferze z 2016 r. pomaga potwierdzić intencjeChopina w szerszym romantycznym kontekście, dostarczając dalszych dowodów na to, że kompozytor zapisywał oznaczenia pedałów z myślą o rezonansie konkretnych instrumentów. Te doświadczalne obserwacje, oparte na niedawnych publikacjach Sandry P. Rosenblum, Jamesa Parakilasa i Haliny Goldberg, pozwalają nam zrozumieć użycie pedału u Chopina jako namiastkę wielości świadomości doświadczanej w jego espaces imaginaires, co tym mocniej potwierdza tezę Antoine’a François Marmontela, że fortepiany Pleyela były dla sztuki Chopina absolutnie nieodzowne.
Zitieren
APA
Henderson, D. (2026). Espaces imaginaires i wyobraźnia romantyczna: o chopinowskim pedale forte i oparach snu. Studia Chopinowskie, 13. https://doi.org/10.56693/sc.174
Vancouver
Henderson D. Espaces imaginaires i wyobraźnia romantyczna: o chopinowskim pedale forte i oparach snu. Studia Chopinowskie. 2026;13. doi:10.56693/sc.174
BibTeX
@article{Henderson2026,
author = {Henderson, Dylan},
title = {Espaces imaginaires i wyobraźnia romantyczna: o chopinowskim pedale forte i oparach snu},
journal = {Studia Chopinowskie},
year = {2026},
volume = {13},
doi = {10.56693/sc.174}
}
EUVIMED